متفرقه

آشنایی با بیمه

آشنایی با بیمه : در حالی که ایمنی و احساس امنیت برای حال و آینده یکی از نیازهای اصلی انسان است ؛ خطراتی از قبیل حملة حیوانات وحشی ، سرمازدگی محصولات ، قحطی ، خشکسالی ، آتش سوزی ، سرقت و … همواره در کمین آدمیان و مایة نگرانی آنان بوده است.

در روزگاران دور ، آدمیان می کوشیدند تا با تلاش های فردی یا خانوادگی ، خود را از این خطرات مصون نگه دارند.

بعدها اندیشه استمداد از همنوعان برای مبارزه با خطرات ایجاد شد و جوامع با تشکیل ارتش ، پلیس ، دادگاه ها و سازمان های دیگر ملی و حتی بین المللی درصدد برآمدند که از شدت این خطرات بکاهند.

با وجود این ، خطراتی از قبیل از دست دادن درآمد ، وقفه افتادن در کسب و کار ، فروش نرفتن محصولات ساخته شده ، تنزل قیمت و نظایر آن ها ماهیت متفاوتی دارند که اتخاذ طرح های حمایتی را ایجاب می کنند ، این گونه خطرات و راه های مقابله با آن ها را در صفحات بعد بیشتر توضیح خواهیم داد.

تاریخچه پیدایش و سیر تکاملی بیمه (آشنایی با بیمه) :

برای آشنایی با بیمه به توضیح تاریخچه آن پرداخته می شود.

اولین نوع بیمه ، بیمة باربری دریایی بود ، همکاری گروهی از افراد برای مقابله با خطرات دریا ، اساس این بیمه را تشکیل می داد.

چینی ها اولین ملتی بودند که در حدود  سه هزار سال قبل از میلاد مسیح این اندیشه را به مرحلة عمل رساندند.

بدین ترتیب که وقتی یکی از چند کشتی حمل کنندة کالای بازرگانی غرق می شد ، صاحبان تمامی کشتی ها باید در تحمل خسارت مشارکت می کردند.

در بابل نیز ، در حدود دو هزار سال قبل از میلاد مسیح ، قوانینی برای حمایت کاروان ها وضع شد.

بدین مضمون که اگر کالایی که به کلده (پایتخت بابل) حمل می شد ، در اثر دزدی و غارت یا سایر حوادث خسارت می دید ، مردم شهر کلده به طور جمعی جبران خسارت می کردند.

در شهر لوان ، واقع درشرق مدیترانه ، در حدود نزدیک به سه هزار سال پیش قانونی به تصویب رسید که به موجب آن اگر برای نجات کشتی کالایی به دریا ریخته می شد تا کشتی سبکبار شود و سالم به مقصد برسد ، صاحبان کالاهای دیگر در جبران ضرر و زیان مربوط به کالای مزبور شرکت می کردند.

توضیح :

به منظور آشنایی با بیمه به صورت کامل تر : قابل ذکر است که گرچه موارد فوق پیشینة فعالیت بیمه در جهان محسوب می شوند ، لیکن چون بر روش های عملی و آماری متکی نبوده اند با بیمه به معنای امروزی آن تفاوت بسیار داشته اند.

بیمه عمر ، به شکل امروزی آن ، ابتدا در انگستان در سال 1583 پدید آمد.

سپس کشور های مختلف نیز از آن تقلید کردند.

امروز بیش از 3500 شرکت بیمه عمر در جهان فعالیت داردند.

بیمه بازرگانی به شکل نوین سابقه طولانی تر از بیمة عمر دارد و به قرن 14 بر می گردد.

نخستین کشوری که بیمه بازرگانی را ایجاد کرد ، ایتالیا بود بعدها کشورهای انگلستان ، هلند ، فرانسه ، سویس ، آلمان ، و دیگر کشورهای اروپایی و غیر اروپایی نیز به بیمه بازرگانی روی آوردند.

تاریخچه بیمه در ایران (در توضیح آشنایی با بیمه) :

برای آشنایی با بیمه و صنعت آن در کشورمان معروض می دارد ، بیمه در ایران سابقه چندانی ندارد.

تا اوایل قرن حاضر بازرگانان ایرانی به ندرت درصدد بیمه کردن فعالیت ها و محصولات خود بر می آمدند و اگر احیانا چنین فکری ایجاد می شد ، باید به شرکت های بیمة خارجی مراجعه می کردند.

قدیمی ترین مؤسسة بیمه در ایران ، دو مؤسسه روسی به نام های نادردا و کافکاز مرکوری بودند.

بعدها شرکت بیمه روسی اینگستراخ شروع به کار کرد.

چند مؤسسه بیمه انگلیسی نیز با نام های آلیاس ، رویال ، فونیکس ، لندن و یورکشایر در ایران تأسیس شد.

اولین شرکت بیمه ایرانی ، به سال 1314 شمسی ، به نام «شرکت سهامی بیمه ایران» ایجاد شد و نخستین قانون بیمه در ایران در سال 1316 به تصویب رسید.

آشنایی با بیمه

مفهوم و تعریف بیمه به منظور آشنایی با بیمه :

به منظور آشنایی با بیمه معروض می دارد : بیمه قراردادی است که به موجب آن بیمه گر ، در قبال دریافت حق بیمه ، تعهد می کند که اگر خطر یا خسارتی به موضوع بیمه وارد شد ؛ خسارت وارده را جبران کند یا وجه مشخصی را به بیمه گذار پرداخت کند.

بیمه گر ، بنگاهی است که جان یا مال کسی را در برابر خطرات و خسارت های احتمالی بیمه می کند.

بیمه گذار ، شخصی است که ، به نفع خود یا دیگری ، قرارداد بیمه را امضا می کند.

به موجب قانون بیمة ایران (ماده 5) ، بیمه گذار ممکن است اصیل (مالک اصلی) باشد یا به یکی از عناوین قانونی ، نمایندگی صاحب مال یا شخص ذینفع یا مسوؤلیت حفظ آن را از طرف صاحب مال داشته باشد.

حق بیمه ، وجهی است که بیمه گذار به بیمه گر می پردازد.

حق بیمه در انواع مختلف بیمه متفاوت است و به ارزیابی وسعت و شدت خطر احتمالی ارتباط دارد.

پرداخت حق بیمه نیز گاهی یکجا و گاهی در چند قسط انجام می شود.

موضوع بیمه ، چیزی است که بیمه می شود.

به موجب مادة 4 قانون بیمه ، موضوع بیمه ممکن است مال باشد ، اعم از عین مال (مانند اتومبیل ، کشتی و کالا) یا منفعت مال (مانند میوة یک باغ یا محصول یک مزرعه) یا حق مالی یا هر نوع مسوؤلیت حقوقی باشد ، مشروط بر این که بیمه گذار نسبت به بقای آنچه بیمه می دهد ، ذینفع باشد.

همچنین بیمه ممکن است برای حادثه یا خطری باشد که بیمه گذار از وقوع آن متضرر می شود.(مانند بیماری ، نقص عضو و از دست دادن قدرت کار).

انواع مؤسسات بیمه :

به منظور آشنایی با بیمه  و به طوری که قبلا توضیح دادیم ، نگرانی های آدمیان و نیاز آنان به امنیت ، موجب روی آوردن آنان به بیمه و در نتیجه تشکیل مؤسسات بیمه شده است.

اینک اضافه می کنیم که انواع بیمه ها ومؤسسات بیمه معمولا به دنبال تکرار یک خطر یا به دنبال پدید آمدن یک خطر عظیم و وحشتناک ایجاد شده اند.

مثلا بیمه آتش سوزی برای نخستین بار در سال 1666 بعد از آتش سوزی عظیمی که در لندن اتفاق افتاد (که 4 شبانه روز ادامه داشت و 13200 خانه و 80 کلیسا و دیگر مکان ها را به کام خود کشید) ، ایجاد شد.

به دنبال این حادثة وحشتناک بود که شرکت های بیمة آتش سوزی متعدد از جمله بیمه معروف لویدز لندن تشکیل شد که هنوز هم دایر و فعال است.

بیمه انواع مختلف دارد مهم ترین اقسام بیمه های بازرگانی عبارتند از :

به منظور به منظور آشنایی با بیمه  انواع بیمه ها به شرح زیر ارائه می گردد :

1) بیمة آتش سوزی

2) بیمة باربری دریایی

3) بیمة باربری زمینی (در خشکی)

4) بیمة باربری هوایی

5) بیمة حوادث

6) بیمة شخص ثالث

7) بیمة اتکایی

چون عنوان 5 نوع اول از اقسام بیمه های بازرگانی به اندازة کافی بر موضوع بیمه دلالت دارند ، لذا فقط به توضیح بیمه شخص ثالث و بیمه اتکایی اکتفا می شود.

بیمه شخص ثالث :

منظور از بیمة شخص ثالث حالتی است که در آن بیمه گر تعهد می کند که خسارت وارده بر دیگران (اشخاص ثالث) را که ناشی از عمل و اقدام غیر عمدی بیمه گذار در مورد موضوع بیمه است ، جبران کند.

بیمة اتکایی :

هرگاه بیمه گر ، بعد از بستن قرارداد بیمه ، به نوبة خود تمام یا قسمتی از خطری را که بیمه کرده است نزد بیمه گر دیگری مجددا بیمه کند ؛ بیمة اتکایی پدید می آید.

بیمه اتکایی ، به سهم خود ، تأثیر قابل ملاحظه ای در گسترش فعالیت های بیمه داشته است.

زیرا تقسیم خطرات بین شرکت های بیمه گر اصلی و بیمه گر اتکایی این امکان و آمادگی را برای بیمه گر اصلی فراهم می کند که با اطمینان بیشتر کار کند و خطرات بیشتر و متنوع تری را زمینه کار و فعالیت خود قرار دهد.

بیمه اتکایی انواع گوناگونی به شرح زیر دارد :

1) بیمه اتکایی اجباری سهمیه :

این نوع بیمه بنا به دستور دولت و به حکم اجبار قانونی پدید می آید.

بدین معنی که مقررات خاصی بیمه گر را مکلف می سازد که درصد معینی ار هر خطری را که به عهده می گیرد به بیمه گر اتکایی واگذار کند و به موجب همین مقررات ، بیمه گر اتکایی حق رد آن را ندارد.

 2) بیمه اتکایی اجباری مازاد :

بیمة اتکایی اجباری مازاد نیز بنا به دستور دولت و به حکم اجبار قانون پدید می آید.

بدین معنی که به موجب مقررات خاصی بیمه گر مخاطرات را تاحد معینی خود عهده دار می شود و مازاد آنرا به بیمه گر اتکایی واگذار می کند.

این امر از طرفی ، وظیفه قانونی بیمه گر است و از طرف دیگر ، بیمه گر اتکایی حق رد مازاد واگذار شده را ندارد.

3) بیمه اتکایی اختیاری :

اگر قرارداد بیمه اتکایی به میل بیمه گر اصلی و بیمه گر اتکایی (و نه به دلیل اجبار قانون) منعقد شود ، بیمه اتکایی اختیاری پدید می آید.

در این صورت تعهد طرفین بنا به توافق هایی خواهد بود که بین آنان ایجاد شده و در قرارداد بیمه اتکایی درج شده است.

4) بیمه اتکایی مختلط اخباری و اختیاری :

در بیمه اتکایی اجباری سهمیه و در بیمه اتکایی اجباری مازاد ، حداکثر مسوؤلیت بیمه گر اتکایی از قبل مشخص شده است.

حال اگر بیمه گر ، تأمین مخاطراتی را به عهده بگیرد که از این حداکثر تجاوز می کند ، ناگزیر باید مازاد مزبور را از طریق بیمه اتکایی اختیاری به بیمه گر یا بیمه گران اتکایی دیگر واگذار کند.

بدین گونه یک قرارداد «بیمه اتکایی مختلط اجباری و اختیاری» پدید می آید.

آشنایی با بیمه

نقش بیمه در امور بازرگانی :

امور مالی و اجتناب از خطرات مالی دو مسأله مهم در امر بازرگانی هستند.

ما در این فصل به اجتناب از خطرات مالی پرداخته ایم ، لیکن تفکیک «اجتناب از خطرات مالی» و «امور مالی» در عمل غیر ممکن است.

به همین خاطر است که می گوییم در هر فعالیت بازرگانی (مخصوصا فعالیت هایی که در آن ها موجودی انبار نقش عمده ای دارد) سه نوع خطر عمده وجود دارد :

خطرات نوع اول :

در معرض خطر و خسارت قرار گرفتن موجودی انبار به علت آتش سوزی ، آب دیدگی ، سرقت و نظایر آن ها.

خطر نوع دوم :

تنزل قیمت موجودی انبار در اثر یکی از دلایل زیر :

– تنزل عمومی قیمت ها

– پایین آوردن قیمت از جانب رقبا

– از مد افتادن به علت تغییر سلیقه مصرف کنندگان یا از رده خارج شدن به علت تغییر تکنولوژی

خطرات نوع سوم (در توضیح آشنایی با بیمه):

لاوصول ماندن بخشی از مطالبات

برای کم کردن خطرات نوع اول سه راه وجود دارد :

1) کم کردن موجودی انبار ، از راه های زیر :

– سعی در تحویل دادن فوری کالای خریداری شده به واسطه ها و مشتریان

– به کار بستن شیوه های خریدی که موجودی انبار را عملا در حداقل ممکن نگه دارد.

– نظارت مداوم بر موجودی انبار به گونه ای که از جمع شدن کالاها و مواد از مد افتاده و خارج از رده جلوگیری شود.

2) به کار بستن روش هایی برای جلوگیری از سرقت ، ایجاد انبارهای ضد حریق ، کنترل حرارت ، نور ، رطوبت و دیگر مشخصات فیزیکی محیط انبار متناسب با طبیعت کالاهای انبار شده.

3) بیمه کردن اموال موجود در انبار در برابر خطرات آتش سوزی ، سرقت و …

خطرات نوع دوم را می توان از راه های زیر به حداقل رساند :

1) کم کردن موجودی انبار از راه هایی که در بند (1) خطرات نوع اول بیان کردیم.

2) پیش فروش کردن کالا مانند فروش محصول مزرعه قبل از برداشت آن یا فروش موجودی انبار پیش از فرا رسیدن فروش آن.

خطر لاوصول ماندن مطالبات را نیز از راه های زیر می توان کاهش داد :

1) طرح ریزی یک روش معتدل برای دادن اعتبار و وصول مطالبات

2) بیمه در مقابل عدم وصول مطالبات و خطرات ناشی از بالارفتن بیش از حد مطالبات سوخت شده.

بنابراین ، ملاحظه می شود که تمامی خطرات مالی جز خطر پایین آمدن قیمت ها را می توان بیمه کرد.

البته ، یا دآوری این نکته ضرورت دارد که می توان رخ دادن حادثه خطرناک برای کارها و فعالیت های مختلف ، متفاوت است.

مثلا بدون تردید احتمال آتش سوزی و خسارت های ناشی از آن برای بنگاهی که کتاب و لوازم التحریر تولید می کند و یا می فروشد ، خیلی بیشتر از احتمال آتش سوزی و خسارت ناشی از آن برای بنگاهی است که مصنوعات فلزی تولید می کند و می فروشد.

آشنایی با بیمه

بیمه نامه : روش صدور و نکات مندرج در آن (آشنایی با بیمه)

بیمه نامه ، سندی است کتبی که با تنظیم آن عقد بیمه اعتبار قانونی پیدا می کند.

مطابق ماده 3 قانون بیمه ، موارد زیر باید در بیمه نامه ها به طور صریح قید شود :

1) تاریخ انعقاد قرارداد

2) اسم بیمه گر و بیمه گذار

3) موضوع بیمه

4) حادثه یا خطری که عقد بیمه به مناسبت آن به عمل آمده است

5) ابتدا و انتهای قرارداد بیمه

6) حق بیمه

7) میزان تعهد بیمه گر در صورت وقوع حادثه

بیمه نامه اصولا به نام شخص یا اشخاص معینی نوشته می شود لیکن قانون اجازه داده است که بیمه نامه حمل و نقل به نام حامل نیز تنظیم شود.

به موجب قانون ثبت شرکت ها ، مصوب 1310 شمسی ، شرکت های بیمه (اعم از ایرانی یا خارجی) مکلفند کلیه قراردادهای بیمه را به زبان فارسی (یا با ترجمه به زبان فارسی) تنظیم کنند.

فقط بیمه نامه های دریایی از شمول این حکم خارجند زیرا بیمه نامه های دریایی در ایران صادر و در خارج از ایران پرداخت می شوند.

وظایف و تعهدات بیمه گر (آشنایی با بیمه) :

بنا به قوانین موجود ، در کشور ما ، بیمه گر دارای وظایف و تعهدات زیر است :

1) تأمین اعتبار کافی برای جبران خسارت های احتمالی.

این تعهد در برابر حق بیمه دریافتی به وجود می آید.

2) پرداخت سرمایه یا غرامت پیش بینی شده در قرارداد بیمه.

اگر بیمه گذار به وظایف خود عمل کند و وقوع حادثه را اعلام دارد ، لیکن بیمه گر اقدامات لازم را انجام نداده به وظایف و تعهدات خود عمل نکند ، مسوؤلیت حقوقی خواهد داشت.

وظایف و تعهدات بیمه گذار (آشنایی با بیمه) :

بنا به قوانین موجود در کشور ما ، بیمه گذار دارای وظایف و تعهدات زیر است :

1) اظهار مشخصات خطر و تغییرات حاصل در آن :

به منظور انجام این وظیفه ، بیمه گذار در هنگام انعقاد قرارداد بیمه ، پرسشنامه ای تحت عنوان «برگ پیشنهادی بیمه» را پر می کند.

او مکلف است به تمامی سؤالات مندرج در این برگ ، پاسخ صحیح بدهد.

به موجب مواد 12 و 13 قانون بیمه ، هرگاه بیمه گذار عمدا از اظهار مطالبی خودداری کند یا عملا اظهارات کاذب بنماید و مطالب اظهار نشده یا اظهارات کاذب طوری باشد که موضوع خطر را تغییر دهد یا از اهمیت آن بکاهد ، عقد بیمه باطل خواهد شد.

حتی اگر مراتب مزبور تأثیری در وقوع حادثه نداشته باشد.

در این صورت نه تنها وجوهی که بیمه گذار پرداخته قابل استرداد نیست ، بلکه بیمه گر حق دارد اقساط بیمه را که تا آن تاریخ عقب افتاده است ، از بیمه گذار مطالبه کند.

ولی اگر عدم اظهار مطالب لازم یا اظهارات خلاف واقع از روی عمد نباشد ، عقد بیمه باطل نمی شود و پس از تنظیم واقعی برگ پیشنهاد بیمه ، بیمه نامه حقیقی صادر خواهد شد و به امضای طرفین قرارداد خواهد رسید.

2) پرداخت حق بیمه در سررسید مقرر (در توضیح آشنایی با بیمه) :

بیمه گذار موظف است اولین قسط حق بیمه را بدون آن که از طرف بیمه گر مطالبه شده باشد ، بلافاصله بپردازد.

ولی سایر اقساط بیمه با مطالبه بیمه گر پرداخت می شود.

در صورتی که بیمه گذار در سررسید مقرر اقساط خود را نپردازد بیمه گر می تواند طی نامه ای مراتب را به او اخطار کند و مهلتی (مثلا 20 روزه) از تاریخ ارسال اخطاریه برای پرداخت حق بیمه تعیین کند.

چنانچه بیمه گذار ظرف مدت تعیین شده حق بیمه خود را نپردازد ، تأمین خسارت بیمه گر از ظهر روز بعد از انقضای مهلت به حالت تعلیق در می آید.

اثر این تعلیق آن است که بیمه گذار بدون آنکه از پرداخت حق بیمه معاف باشد از دریافت خسارت واقع در زمان تعلیق ، محروم می شود.

3) انجام مراقبت کافی از موضوع بیمه :

به منظور آشنایی با بیمه به صورت کامل تر توضیحات ارائه می گردد ؛ طبق ماده 16 قانون بیمه ایران ، هرگاه بیمه گذار در نتیحه عمل خود خطری را ، که به مناسبت آن بیمه منعقد شده است ، تشدید کند یا یکی از کیفیات یا وضعیت موضوع بیمه را طوری تغییر هند که اگر وضعیت مزبور قبل از قرارداد موجود بود ، بیمه گر حاضر به انعقاد قرارداد یاشرایط مذکود در قرارداد نمی شد ، باید بیمه گر را بلافاصله از آن مطلع کند ولی اگر تشدید خطر یا تغییر وضعیت موضوع بیمه در نتیجه عمل بیمه گذار نباشد ، مشارالیه باید مراتب را در ظرف مدت ده روز ار تاریخ اطلاع خود به بیمه گر اعلام کند.

در هر دو مورد که در بالا بیان شد ، بیمه گر حق دارد اضافه حق بیمه را معین کرده به بیمه گذار پیشنهاد کند در صورتی که بیمه گذار حاضر به پرداخت آن نشود ، قراداد بیمه فسخ خواهد شد و اگر تشدید خطر در نتیجه عمل خود بیمه گذار باشد ، بیمه گر حق دارد خسارت واره را نیز ، از طریق دادگاه های عمومی ، از او مطالبه کند.

لیکن در صورتی که بیمه گر پس از اطلاع از تشدید خطر به گونه ای به قرارداد رضایت داده باشد ، مثل آنکه اقساطی از حق بیمه را ، پس از اطلاع از تشدید خطر ، از بیمه گذار پذیرفته یا خسارت را بعد از وقوع حادثه به بیمه گذار پرداخته باشد ، دیگر نمی تواند به مراتب مذکور استناد کند.

و پذیرفتن حق بیمه یا پرداخت خسارت مزبور دلیل بر رضایت بیمه گر به بقای قرارداد خواهد بود.

4) اعلام وقوع حادثه :

در صورت وقوع حادثه و خطری که موضوع بیمه است ، بیمه گذار مکلف است آنچه را که اتفاق افتاده در اسرع وقت به اطلاع بیمه گر برساند تا بیمه گر بتواند اقدامات و تحقیقات لازم را در مورد علت وقوع حادثه به عمل آورد.

معمولا ، اعلام وقوع حادثه طی نامه سفارشی یا تلگراف به عنوان اداره مرکزی یا شعبه یا نمایندگی مذکور در قرارداد ، صورت می گیرد.

یادآوری این نکته ضرورت دارد که باید تمامی مطالبی که بیمه گذار پیرامون وقوع حادثه اظهار کرده است صحیح باشد و در غیر این صورت ، بیمه گذار از دریافت غرامت محروم خواهد شد.

امید است این مقاله توانسته باشد زمینه هر بیشتر در راستای به منظور آشنایی با بیمه را برای شما به ارمغان آورده باشد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا