حسابداری

استهلاک دارایی های نامشهود

فرایند سیستماتیک حذف یا کاهش تدریجی دارایی های نامشهود را ”  استهلاک دارایی های نامشهود ” گویند.

استهلاک دارایی های نامشهود :

حسابداران سابق بر این برای این منظور دارایی های نامشهود را به دو دسته تقسیم می کردند :

1 ) گروهی که عمر محدودی داشتند ، نظیر حق الاختراع ؛

2 ) گروهی که عمر آنها نامحدود یا غیر قابل تعیین بود ، مانند سرقفلی ؛

سپس آنهایی را که عمر محدودی داشتند ، مستهلک می کردند و آنهایی را که عمر نامحدود یا غیر قابل تعیینی داشتند ، دست نخورده باقی می گذاشتند تا زمانی که خود فاقد ارزش شوند.

تنها در این زمان بود که دسته دوم از حساب ها ، حذف می شدند.

سیاست جدید استهلاک دارایی های نامشهود :

اما هیئت تدوین اصول حسابداری در 31 اکتبر سال 1970 در ارتباط با استهلاک دارایی های نامشهود ، سیاست دیگری را پیشنهاد کرد :

” به نظر هیئت ، ارزش دارایی های نامشهود به تدریج کاهش می یابد. در نتیجه بهای تمام شده این دارایی ها باید با استفاده از روش سیستماتیک ، در طول دوره ای که برآورد می شود ، دارای منافع اقتصادی هستند ، مستهلک شده و از درآمد دوره کسر گردد. “

به این ترتیب طبق نظر این هیئت ، تمام دارایی های نامشهود تحصیل شده پس از 31 اکتبر 1970 و نیز دارایی های نامشهودی که قبل از این تاریخ تحصیل شده و عمر محدودی داشتند باید مستهلک می شدند.

استهلاک دارایی های نامشهود

عوامل موثر بر ارزیابی عمر اقتصادی به منظور محاسبه استهلاک دارایی های نامشهود، عبارتند از :

1 )

شرایط قانونی و قراردادی که عمر اقتصادی دارایی های نامشهود را محدود می کنند.

2 )

شرایط مربوط به تجدید یا تمدید حقوق یا امتیازات مرتبط با یم دارایی نامشهودبه خصوص.

3 )

اثرات نابابی ، تقاضای مشتریان ، رقابت ، سرعت تغییرات تکنولوژیک و سایر عوامل اقتصادی ؛

4 )

احتمال وابستگی عمر اقتصادی دارایی های نامشهود به وجود گروه خاصی از کارمندان و کارکنان شرکت ؛

5 )

عکس العمل های احتمالی رقبا ، قانون گذاران و سایرین ؛

6 )

ممکن است عمر اقتصادی یک دارایی نامشهود در واقع تنها نا مشخص باشد و نه واقعاً نا محدود ، که بر همین اساس منافع آتی آن را نتوان به طور معقولی پیش بینی و برآورد نمود ؛

7 )

یک دارایی نامشهود ممکن است ترکیبی از عوامل مختلف با عمرهای اقتصادی متفاوت باشد.

تعیین دوره استهلاک به منظور محاسبه استهلاک دارایی های نامشهود :

دوره استهلاک دارایی های نامشهود پس از بررسی دقیق عوامل تاثیر گذار توسط مدیریت تعیین می شود.

مدیریت واحد تجاری با این بررسی قادر به برآورد معقول عمر اقتصادی اغلت دارایی های نامشهود خواهد بود.

طبق نظریه شماره 17 هیئت تدوین اصول حسابداری ، دوره استهلاک دارایی های نامشهود نباید از 40 سال تجاوز کند ، اگر هم عمر اقتصادی یکی از این نوع دارایی ها بیش از 40 سال برآورد شود ، ملاک عمل همان 40 سال خواهد بود.

در این نظریه برای عمر اقتصادی حداقلی در نظر گرفته نشده است.

نکته :

از نظر اینجانب و تعداد زیادی از حسابداران ، حداکثر 40 سال ، برای اغلب دارایی های نامشهود خیلی زیاد است.

با وجود تغییرات سریع تکنولوژیک و ابداعات جدید و نیز تغییر ذائقه و سلیقه مشتریان ، تعداد کمی از دارایی های نامشهود می توانند فایده رسانی خود را به مدت 40 سال حفظ کنند.

به این ترتیب بسیاری از واحدهای تجاری ، به علت استفاده از سقف حداکثر دوره استهلاک این دارایی ها ، سود خالص خود را بیش از واقع گزارش می کنند.

از طرف دیگر ممکن است استهلاک اجباری برخی از دارایی های نامشهود که با گذشت زمان ارزش آنها زیاد می شود ( نظیر امتیاز برپایی ایستگاه های رادیو و تلویزیون ) واقعی نباشد ، استهلاک دارایی مذکور ( حتی بیش از 40 سال ) باعث ارزیابی کمتر از واقع دارایی ها ، حقوق صاحبان سهام و سود خالص خواهد شد.

توضیح :

حسابداری استهلاک دارایی های نامشهود مشابه دارایی های مشهود است.

بهای تمام شده دارایی های نامشهود باید بر اساس روش های سیستماتیک ، به هزینه استهلاک منظور شود.

استفاده از روش خط مستقیم در محاسبه استهلاک دارایی های نامشهود :

در نظریه شماره 17 هیئت تدوین اصول حسابداری ، توصیه شده است که باید از روش خط مستقیم برای استهلاک این دارایی ها استفاده کرد مگر این که مدیریت واحد تجاری بتواند دلایل قانع کننده ای برای استفاده از سایر روش ها ارائه نماید.

برای مثال اگر شواهد قانع کننده ای وجود داشته باشد مبنی بر این که ارزش خدمات اراده شده در سال های اولیه عمر دارایی نامشهود بیش از ارزش این خدمات در سال های آخر است ، در این صورت می توان به تناسب از یکی از روش های نزولی استهلاک استفاده نمود.

آرتیکل حسابداری :

استهلاک دارایی نامشهود را می توان مستقیماً به حساب دارایی ، بستانکار کرد.

به این ترتیب مبلغ باقی مانده نشان دهنده بهای تمام شده بخش مستهلک نشده است.

البته این روش صرفاً یک عرف می باشدتا یک منطق حسابداری.

مثال :

برای مثال ، ثبت روزنامه هزینه استهلاک حق الاختراعی به مبلغ 42.000 ريال به شرح زیر است :

هزینه استهلاک حق الاختراع                                         42.000

.                          حق الاختراع                                                    42.000

ثبت استهلاک حق الاختراع

استهلاک دارایی های نامشهود را هم می توان جزو هزینه های سربار کارخانه و هم جزو هزینه های عملیاتی طبقه بندی نمود ( بسته به ماهیت و استفاده از دارایی ).

برای مثال استهلاک حق الاختراع یک فرآیند تولید ، جزو هزینه های سربار است ، ولی استهلاک علامت تجاری مورد استفاده برای معرفی و تبلیغ محصولات جزو هزینه های فروش می باشد.

روش و دوره استهلاک دارایی نامشهود و نیز مبلغ استهلاک هر دوره حسابداری را باید در یادداشت های همراه صورت مالی افشا کرد.

دوره استهلاک دارایی های مذکور را باید به صورت دایمی بررسی نمود تا در صورت تغییر در شواهد مربوطه ، برآورد عمر اقتصادی آنها را نیز تغییر داد.

نکته :

وقتی برآورد عمر اقتصادی دارایی نامشهودی تغییر می کند ، بهای تمام شده مستهلک نشده به باقیمانده عمر اقتصادی دارایی سرشکن می شود.

باقی مانده عمر اقتصادی ممکن است از برآورد اولیه کمتر یا بیشتر باشد.

البته حتی عمر اقتصادی تجدید نظر شده نیز نباید از ابتدای تحصیل دارایی مذکور بیش از 40 سال باشد.

با تجدید نظر در سیاست استهلاک نیز ممکن است مبالغ با اهمیتی از بهای تمام شده مستهلک نشده از حساب ها حذف می شود.

البته به صرف این که در یک سال یا حتی چند سال زیانی به وقوع پیوسته است نمی توان بهای تمام شده مستهلک نشده دارایی نامشهودی را از حساب ها خارج نمود.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا