حسابداری

انواع حسابداری

انواع حسابداری : حسابداری، نیز مانند تمامی دیگر علوم و فنون در طول سالیان عمر بشری رشد نموده است و با تخصصی شدن حرفه ها ، حسابداری نیز گام در راستای تخصصی شدن پیمود.

امروزه شاهد بروز شاخه های تخصصی حسابداری هستیم ، و انواع مختلفی از حسابداری برای تامین نیاز کاربران وجود دارد تا سازمان ها بتوانند بر اساس نیازها و دامنه کار خود از آنها پیروی کنند.

مهمترین شاخه های حسابداری عبارتند از حسابداری صنعتی، حسابداری مالی، حسابداری مالیاتی ، حسابداری پیمانکاری  ، حسابرسی ، حسابداری دولتی ، حسابداری هزینه و حسابداری مدیریت و حسابداری منابع انسانی

در ادامه به ارائه توضیحاتی در خصوص هر یک می پردازیم :

 

حسابداری صنعتی :

حسابداری صنعتی یا Cost Accounting به معنای تشخیص، تخصیص، جمع‌آوری، طبقه‌بندی، ثبت و گزارش هزینه‌های واقعی تولید و مقایسه آن با هزینه‌های استاندارد است؛ تا بتوانیم قیمت تمام شده یک محصول یا خدمت را برآورد کنیم.

این حسابداری که بتدریج و پس از انقلاب صنعتی روی داد در جهت نیاز به دانستن بهای تمام شده محصولات تولیدی بود. در این نوع از حسابداری هدف اصلی سیستم دانستن بهای تمام شده یک واحد از نظر تمامی عوامل هزینه می‌باشد.

همزمان و همراه با تکامل ابزارها و شیوه های تولید، در سده های بعد، روشها و شیوه‌های هزینه‌یابی پیشرفته‌ای ابداع و بکار گرفته شد که هزینه عملیات را بدرستی شناسایی نماید.

به حسابداری صنعتی ، حسابداری بهای تمام شده نیز می گویند زیرا که همان گونه که در بالا توضیح داده شد ، به شناسایی عوامل هزینه و محاسبه بهای تمام شده دست می زند.

این نوع حسابداری به مدیران اطلاعات خوبی در خصوص عوامل هزینه هر یک از مراحل تولید و نیز بهای تمام شده مواد و کالا در هر یک از مراحل مذکور می پردازد و در پایان نیز با گزارشات جامع خود در خصوص بهای تمام شده هر یک از کالاهای ساخته شده ، مدیران را در خصوص حاشیه سود هر کالا و اخذ تصمیمات مدیریتی در خصوص مدیریت بازار و ارائه سیاست های عرضه کالا و خدمات کمک شایانی می نماید.

همچنین سیستم حسابداری صنعتی در خصوص مراکز هزینه اظهار نظر می نماید و با کنترل هزینه ها و کم نمودن آنها ، نقش بسزایی در خصوص کاهش بهای تمام شده محصولات می تواند داشته باشد.

 

حسابداری مالی :

حسابداری مالی یا Financial accounting نوعی از حسابداری است که داده‌های مالی بخش‌های مختلف یک کسب‌وکار را در یک دوره مشخص جمع‌آوری می‌کند، آن‌ها را طبق اصول حسابداری آنالیز می‌کند و گزارشی از آن‌ها به مسئولان مربوطه ارائه می‌دهد.

به حسابداری مالی ، حسابداری بازرگانی نیز اطلاق می نمایند.

استفاده کنندگان از گزارشات مالی به دو گروه استفاده کنندگان داخلی  و استفاده کنندگان خارجی ، تقسیم می شوند :

استفاده کنندگان داخلی مانند مدیران داخلی ، سهام داران ، هیات مدیره و … و استفاده کنندگان خارجی مانند سرمایه

گذاران جدید ، شرکت های رقیب ، کارگزاران بازار سرمایه، جامعه ، بانک های وام دهنده به منظور تعیین توان مالی شرکت

در باز پرداخت اقساط و …

نظر به نقش مهم گزارشات مالی برای گروه های فوق الذکر ، شاخه ای در حسابداری با عنوان حسابداری مالی به وجود آمد ، این نوع از حسابداری  را می توان حسابداری گزارش نیز نامید. زیرا هدف اصلی در این نوع از حسابداری، تهیه صورتهای مالی اساسی می‌باشد که مورد نیاز استفاده کنندگان از این صورتهای مالی است.

شاید بتوان گفت که دلیل اصلی پیدایش این نوع حسابداری، اصل تفکیک شخصیت می‌باشد. این اصل امکان مشارکت صاحبان سرمایه ای را که به تجارت نمی پرداختند ممکن ساخت و به این شکل باعث رشد و توسعه بنگاه های تجاری شد. این نوع از مشارکت باعث پیدایش سهام و بازار بورس شد. البته دلیل اصلی ایجاد بازار بورس را می توان، افزایش شمار شرکتهای سهامی دانست.

انواع حسابداری

حسابداری مالیاتی (در توضیح انواع حسابداری) :

یکی دیگر از موضوعات اصلی که در این دوران تأثیر اساسی بر رشته حسابداری گذاشت برقراری مالیات بر درآمد بود. این نوع از مالیات که در اغلب کشور های صنعتی اروپا وسیله ای برای تأمین عدالت اقتصادی است از اوایل قرن نوزدهم ایجاد و به تدریج جزئی از نظام مالیاتی کشورها شد.

تعیین مالیات بر درآمد مستلزم شناخت دقیق سود خالص بود و لازمه این شناخت نگهداری حسابها و دفاتر منظم و تهیه صورتهای مالی که میزان سود را به درستی نشان دهد. به این ترتیب دولتها به صورت یکی از اصلی ترین استفاده کنندگان از صورتهای مالی مؤسسات درآمدند.

توضیح :

حسابداری مالیاتی شامل برنامه ریزی مالیاتی و تهیه اظهارنامه مالیاتی با رعایت اساسنامه های مختلف مربوط به مالیات است.

حسابداری مالیاتی به مشتریان کمک می کند تا امور مربوط به مالیات را طبق قوانین مالیاتی مدیریت کنند.

این فرآیند شامل تعیین و محاسبه مالیات بر درآمد، انواع دیگر مالیات ها، پرداخت به موقع آنها به سازمان امور مالیاتی، خدمات مالیاتی دیگر مانند راه های به حداقل رساندن مالیات به صورت قانونی، ارزیابی عواقب تصمیمات مالیاتی و سایر موارد مرتبط با مالیات است.

امروزه با فشار بیشتر دولت برای دریافت مالیات از واحدهای اقتصادی ، نقش این نوع حسابداری نیز پر رنگ تر شده است به گونه ای که می توان گفت حسابداری مالیاتی جزء لاینفک تمامی  واحد اقتصادی و به ویژه واحدهای اقتصادی بزرگ تر شده است.

حسابداری پیمانکاری :

با رشد جوامع بشری و بزرگ تر شدن جوامع ، شرکت های پیمانکاری پا به عرصة وجود گذاشتند. این شرکت ها در مناقصه های مختلف شرکت نموده و با قرارداد های منعقده با کارفرما که ممکن است بخش خصوصی و یا دولتی باشد ، اقدام به ساخت و ساز در عرصه های مختلف شخصی و ملی می نمایند.

نمونه هایی از آنها عبارتند از شرکت های پیمانکاری که در زمینه ساختمان سازی فعالیت دارند ، شرکت هایی که در زمینه احداث سد و راه سازی فعالیت دارند و انواع بسیاری از این نوع شرکت ها. با بروز این شرکت ها ، شاخه حسابداری پیمانکاری نیز به وجود آمد.

حسابداری پیمانکاری از زمان شرکت در مناقصه تا طی مراحل عقد قرارداد و سپس اجرای پروژه ها نقش کلیدی دارد. گزارشان حسابداران پیمانکاری نقشی غیر قابل انکار برای مدیران این گونه شرکت ها دارد. این حسابداران در طول روند اجرایی پروژه ، هزینه ها را شناسایی ، درآمد ها و تعهدات را ثبت و نهایتاً سود و زیان کلی هر پروژه را مشخص می نمایند.

 

حسابرسی (در توضیح انواع حسابداری)  :

کلیه فارغ التحصیلان رشته حسابداری می توانند با توجه به گرایش تحصیلی خود در دو شاخه اصلی بازار کار رشته حسابداری، یعنی حسابرسی و حسابداری با عنوان های مختلف شغلی مانند کارشناس امور مالیاتی، کارشناس پشتیبانی نرم افزارحسابداری، کارمند بانک، حسابرس اداره دارایی و غیره به فعالیت بپردازند.

در بازار کار حسابداری، فارغ التحصیلان می توانند با توجه به شاخه های مختلف حسابداری به عنوان حسابرس در دو دسته زیر مشغول به کار شوند:

*حسابرسی داخلی :

این دسته از حسابرسان رابطه نزدیکی با مدیریت دارند و مهمترین اطلاعات و گزارشات رسیدگی واحد تجاری را به صورت هفتگی، ماهانه، سالانه جمع آوری و به صورت جامع به مدیر عامل و هیئت مدیره ارائه می کنند.

*حسابرسی مستقل :

عالیت کاری این دسته از افراد بر اساس قرارداد موسسات حسابرسی با سازمان ها و شرکت ها انجام می شود. حسابرسان مستقل بر اساس اصول و موازین حسابداری کلیه عملیات مالی واحد تجاری را بررسی و گزارشات خود را به صاحبان سهام ارائه می کنند.

حسابرسان داخلی معمولاً از پرسنل همان واحد اقتصادی هستند و با تایید مدیر عامل مشغول به کار می شوند و حقوق خود را از حسابداری واحد اقتصادی حسابرسی شونده دریافت می نمایند و لذا گزارشاتی را که ارائه می دهند برای بسیاری از استفاده کنندگان و به ویژه استفاده کنندگان خارجی که قبلاً توضیحات آن ارائه شد ، قابل قبول و اعتماد نمی باشد و لذا برای رفع این مشکل حسابرسان مستقل اقدام به حسابرسی می نمایند.

آنها عملکرد مالی را مورد بررسی قرار داده و ارائه گزارش می نمایند. حسابرسان مستقل از شرکت حسابرسی شونده ، حقوق دریافت نمی نمایند و از طرف شرکت های حسابرسی به واحدهای اقتصادی معرفی می شوند و هیج شناخت و ارتباطی با مدیریت و سایر پرسنل ندارد و لذا گزارشات آنها قابل اطمینان برای تمامی استفاده کنندگان از صورت های مالی می باشد.

 

حسابداری دولتی :

با بزرگ شدن ساختار دولت ها ، امکان سوء استفاده از منابع مالی دولت ها بیشتر شده و نیاز مبرم مدیران به دریافت گزارشات برای تصمیم گیری های مدیریتی خود ، اصلی غیر قابل انکار است.

همان‌طور که از اسم حسابداری دولتی حسابداری مشخص است، این شاخه مربوط به فعالیت‌های حسابداری در سازمان‌های دولتی است. حسابداری دولتی یا Governmental accounting به فرآیند تلخیص، جمع‌آوری، طبقه‌بندی، اندازه‌گیری،‌ تجزیه و تحلیل اطلاعات مالی سازمان‌های دولتی گفته می‌شود.

گزارش‌های به دست آمده از حسابداری صنعتی، برای تصمیم‌گیری‌های صحیح مالی، کنترل برنامه‌های مصوب سالانه و جلوگیری از تداخل مالی؛ در اختیار دولت، مدیران مالی، دستگاه‌های دولتی و دیوان محاسبات قرار می‌گیرند. در حسابداری دولتی موضوع بودجه بندی و کنترل بودجه مهم ترین بخش محسوب می شود.

 

 حسابداری هزینه :

حسابداری هزینه که یکی از روش های حسابداری است، گاهی به عنوان زیر مجموعه حسابداری مدیریت شناخته می شود. حسابداری هزینه به ثبت، ارائه، تجزیه و تحلیل و ارزیابی هزینه های مختلف تولید اشاره دارد.

حسابداری هزینه در مشاغل تولیدی بسیار مفید است، زیرا شرکت های تولیدی پیچیده ترین روند هزینه را دارند.

در حسابداری هزینه تمام هزینه های واقعی و استاندارد ارزیابی می شوند تا مدیران با مقایسه هزینه ای واقعی در تعیین بهبود عملکرد تولید در آینده اقدامات اصلاحی را به روشی به مراتب بهتر انجام دهند.

 

حسابداری مدیریت (در توضیح انواع حسابداری):

با رشد جوامع ، مدیران واحدهای اقتصادی به عنوان رکن اصلی ، نیاز دارند که به تجزیه و تحلیل صورت های مالی بپردازند تا بتوانند تصمیمات درستی را اتخاذ نمایند.

در اواخر قرن نوزدهم مدیریت علمی به عنوان رشته‌ای خاص توسط فردریک تیلور مطرح گردید. مدیریت علمی بطور بسیار خلاصه، روش برخورد منظم و منطقی با مسائل سازمان‌ها به منظور یافتن مناسب‌ترین راه برای انجام هر کار است و بر کسب اطلاع دقیق و کامل از آنچه می‌گذرد و نتایجی که بر اثر هرگونه تغییر حاصل می‌شود تأکید دارد.

این نوع از مدیریت نیاز زیادی به اطلاعاتی از قبیل بهای تمام شده محصولات و خدمات، مقدار تولید، هزینه اجزاء مختلف تولید، قیمت فروش محصولات و خدمات و ظرفیت منابع مختلف نظیر ظرفیت تولیدی ماشین آلات و تجزیه و تحلیل این اطلاعات داشت. این جریان، نیاز به اطلاعات و بخصوص اطلاعات مالی را فزونی بخشید.

افزایش استفاده مدیران از اطلاعات مالی موجب شد که روشهای هزینه یابی تولیدات، خدمات و فعالیتها بهبود و توسعه یابد و اطلاعات مفصل تری از جنبه های مختلف مالی فعالیت‌ها فراهم آید.
بدین ترتیب، حسابداری مدیریت به عنوان رشته‌ای خاص در اوایل قرن حاضر شکل گرفت.

اگر بخواهیم تعریف حسابداری مدیریت را بیان کنیم، شامل تجزیه و تحلیل مالی، بودجه بندی و پیش بینی، تحلیل هزینه، ارزیابی تصمیمات تجاری و زمینه های مشابه است. تمرکز اطلاعات حسابداری مدیریت عمدتاً بر ارائه اطلاعات مورد استفاده ذینفعان داخلی شرکت تمرکز دارد.

این اطلاعات دقیق تر از اطلاعاتی است که به ذینفعان خارجی شرکت (همچون سهامداران) داده می شود. تمرکز حسابداری مدیریت بر رفع نیازهای اطلاعاتی مدیریت است.

 

حسابداری منابع انسانی (در توضیح انواع حسابداری):

حسابداری منابع انسانی یا Human resource accounting که یکی از شاخه ‌های جدید علم حسابداری است ؛ به فرآیند شناسایی و گزارش‌دهی سرمایه‌گذاری‌های منابع انسانی مربوط است.

منابع انسانی برای هر کسب‌وکار یکی از باارزش‌ترین منابع است؛ زیرا سرنوشت و موفقیت یک سازمان در دستان کارکنان آن است.

حسابداری منابع انسانی به سه بخش تقسیم می‌شود :

شناسایی : شناسایی کمیت و کیفیت منابع انسانی یک سازمان و تهیه آمار
ارزیابی : اندازه‌گیری ارزش اقتصادی منابع انسانی
گزارش گری : ارائه گزارش ‌های مالی مناسب درباره منابع انسانی سازمان

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا