حسابداری صنعتی

بودجه بندی حسابداری صنعتی

بودجه بندی حسابداری صنعتی : بودجه برنامه ای است که به صورت مقداری (معمولاً به صورت ریالی) بیان شده و مربوط به دوره زمانی مشخصی می باشد.معمولاً برای دوره زمانی یک ساله تهیه می گردد. اصل بودجه بندی به لحاظ اعمال مدیریت و کنترل بهتر واحد اقتصادی توسط مدیران آن صورت می گیرد. در این مقاله در نظر است توضیحاتی در خصوص مزایای بودجه بندی و انواع آن ارائه گردد.

مزایای تهیه بودجه به شرح زیر است :

–  برنامه ریزی بهتر

– کنترل عملکرد واقعی

– هماهنگی و ارتباط

برنامه ریزی بهتر :

لازمه بودجه بندی ، تدوین کامل برنامه عملیات برای یک دوره زمانی بودجه است.

در تهیه بودجه ، مدیریت ضمن به دست آوردن اطلاعات مربوط به جنبه های مختلف عملیات در آینده ، آنها را مورد تجزیه و تحلیل نیز قرار می دهند.

مانند : قیمت مواد اولیه ، موجود بودن آن در بازار و پیش بینی تقاضای محصول ساخته شده.

بودجه باید با اهداف بلند مدت و کوتاه مدت یک شرکت هماهنگ باشد.

کنترل عملکرد واقعی :  (در توضیح بودجه بندی حسابداری صنعتی )

منظور از کنترل ، مطمئن شدن از دستیابی به نتایج مورد انتظار می باشد.

بدین منظور ، نتایج واقعی با بودجه مقایسه شده و هر نوع اختلاف بین بودجه و نتایج واقعی تحت عنوان ” انحراف ” گزارش می شود.

هر نوع انحراف و به ویژه انحراف های عمده مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد تا علت آن مشخص شود و بتوان برای آینده آن را مدیریت نمود.

بودجه بندی حسابداری صنعتی

بودجه جامع :

بودجه جامع از یک سری بودجه های وابسته به هم تشکیل یافته که انتظارات مدیریت را به صورت مقداری راجع به درآمدها ، سود ویژه ، جریان نقدینگی و وضعیت مالی نشان می دهد.

به عنوان نتیجه نهایی فرآیند برنامه ریزی ، بودجه جامع در قالب اصطلاحات مالی نشان گر چگونگی دستیابی یک شرکت به اهداف خود در دوره مالی بعد می باشد.

تصویب نهایی بودجه توسط هیات مدیره حدوداً یک ماه قبل از شروع دوره مالی جدید صورت می گیرد.

بودجه جامع از دو نوع بودجه زیر تشکیل می یابد : (در توضیح بودجه بندی حسابداری صنعتی )

-بودجه عملیاتی

-بودجه مالی

بودجه عملیاتی شامل بودجه های زیر می باشد :

1- بودجه فروش ؛

2- بودجه موجودی های پایان دوره ؛

3- بودجه مقدار تولید ؛

4- بودجه هزینه های تولید ؛ که خود به انواع زیر تقسیم می شود : (در توضیح بودجه بندی حسابداری صنعتی )

الف- بودجه مواد مستقیم : شامل 1- بودجه مصرف مواد مستقیم ؛ 2- بودجه خرید مواد مستقیم ؛

ب- بودجه کار مستقیم ؛

ج- بودجه سربار کارخانه ؛

5- بودجه قیمت تمام شده کالای فروش رفته ؛

6- بودجه هزینه های اداری ؛

7- بودجه هزینه های توزیع و فروش ؛

8- بودجه صورت سود و زیان ؛

بودجه های مالی شامل موارد زیر می باشند : (در توضیح بودجه بندی حسابداری صنعتی )

1-بودجه هزینه های سرمایه ای ؛

2- بودجه نقدی ؛

3- بودجه ترازنامه ؛

شرکت کنندگان در مراحل بودجه بندی :

مدیران در کلیه سطوح یک سازمان باید در تهیه بودجه جامع شرکت نمایند.

در تهیه بودجه ، اطلاعات اصلی توسط دوایر ارائه می گردد.

بنابراین ، تهیه بودجه با همکاری مدیران فروش ، تولید ، تدارکات ، امور مالی و مدیران ارشد صورت می گیرد.

اکثر سازمان های بزرگ دارای کمیسیون بودجه هستند و این کمیسیون متشکل از مدیران ارشد دوایر مختلف می باشد.

در جریان تهیه بودجه ، مدیر بودجه و کمیسیون مذکور راهنمایی و هماهنگی لازم را ارائه می کنند.

کمیسیون بودجه باید از موارد زیر مطمئن گردد : (در توضیح بودجه بندی حسابداری صنعتی )

1- وجود دستور العمل در تهیه بودجه ؛

2- رعایت دستور العمل ها توسط افرادی که بودجه را تهیه می کنند ؛

3- تکمیل به موقع بودجه و ارائه آن به هیات مدیره ؛

مدیر بودجه که یکی از اعضاء کمیسیون بودجه نیز می باشد ، مسئولیت تهیه صورت ها و جداول بودجه را نیز به عهده دارد.

معمولاً مدیر مذکور یکی از کارمندان حسابداری تحت نظر مدیر امور مالی می باشد.

دوره زمانی بودجه :

اکثر سازمان ها بودجه جامع را برای مدت یک سال تهیه می کنند.

معمولاً بودجه جامع برای سه ماهه اول سال به طور ماهانه و برای بقیه مدت سال به طور سه  ماهه تهیه می گردد.

در پایان سه ماه اول ، براساس دریافت اطلاعات جدید ، بودجه سه دوره سه ماهه بقیه سال تغییر پیدا می کند.

امروزه بسیاری از سازمان ها ، از بودجه مستمر یا متحرک استفاده می کنند. در بودجه مستمر ، اطلاعات دوازده ماهه همیشه در اختیار می باشد. در پایان هر ماه ، همان ماه از بودجه حذف و ماه جدیدی در آخر اضافه می گردد،

به طوری که همیشه بودجه دوازده ماهه در اختیار می باشد.

مثال : (در توضیح بودجه بندی حسابداری صنعتی )

به طور مثال ، اگر بودجه برای یک دوره 12 ماهه تهیه گردد که شروع آن فروردین و پایان آن اسفند ماه 1397 باشد ، در پایان فروردین ماه برای این که بودجه دوازده ماهه در اختیار داشته باشیم ، فروردین ماه سال 1397 از بودجه حذف می گردد و فروردین ماه سال 1398 اضافه می شود.

بودجه ثابت و بودجه قابل انعطاف :

بودجه ثابت برای یک سطح واحدی از فعالیت تهیه می گردد. بودجه قابل انعطاف برای سطوح مختلف فعالیت (در دامنه مربوط فعالیت) تهیه می گردد. بودجه قابل انعطاف را بودجه متغیر نیز می نامند.

بودجه فروش : (در توضیح بودجه بندی حسابداری صنعتی )

در اکثر موارد ، نقطه شروع کار در تهیه بودجه جامع ، بودجه فروش می باشد.

بودجه فروش نشان گر مقدار و مبلغ فروش مورد انتظار می باشد.

بودجه مبلغ فروش را حاصل ضریب بودجه مقدار فروش در بودجه قیمت فروش هر واحد به دست می آید.

بودجه مقدار تولید و بودجه هزینه های تولید براساس بودجه مقدار فروش تهیه می گردد.

اصولاً عوامل متعددی مانند وضعیت عمومی اقتصادی ، اقدامات رقبا و برنامه های بازاریابی در تهیه بودجه فروش در نظر گرفته می شود.

بودجه موجودی های پایان دوره :

در اکثر شرکت های تولیدی موجودی ها ، قسمت اعظم دارایی های جاری را تشکیل می دهد.

مدیریت شرکت ها باید سطح مطلوب موجودی پایان دوره را برای مواد مستقیم ، کالای در جریان ساخت و کالای ساخته شده تعیین نمایند.

بودجه مقدار تولید : (در توضیح بودجه بندی حسابداری صنعتی )

پس از تهیه بودجه فروش و بودجه موجودی کالای ساخته شده پایان دوره ، می توان بودجه مقدار تولید را تهیه نمود.

بودجه مقدار تولید با استفاده از رابطه زیر به دست می آید :

بودجه مقدار فروش + موجودی کالای ساخته شده برآورد شده پایان دوره = بودجه مقدار تولید + موجودی کالای ساخته شده برآورد شده اول دوره

یا :

= بودجه مقدار تولید

موجودی کالای ساخته شده اول دوره – بودجه مقدار فروش + موجودی کالای ساخته شده برآورد شده پایان دوره

لازم به توضیح است که مقدار موجودی اول دوره نیز باید توسط مدیریت شرکت برآورد شود.

بودجه هزینه های تولید :

براساس بودجه مقدار تولید می توان بودجه هزینه های تولید را که شامل بودجه های مواد مستقیم ، کار مستقیم و سربار کارخانه است ، تهیه نمود.

بودجه مواد مستقیم : (در توضیح بودجه بندی حسابداری صنعتی )

بودجه مواد مستقیم از دو قسمت زیر تشکیل می شود :

1- بودجه مصرف مواد مستقیم ؛

2- بودجه خرید مواد مستقیم ؛

بودجه مصرف مواد مستقیم نشان گر مقدار و قیمت تمام شده مواد مستقیمی است که برای تولید دو محصول آلفا و بتا مورد نیاز خواهد بود.

بودجه مصرف مواد مستقیم از حاصل ضرب بودجه مقدار تولید در مصرف برآورد شده مواد مستقیم برای تولید یک واحد محصول به دست می آید.

بودجه قیمت تمام شده مواد مستقیم مورد نیاز جهت تولید از حاصل ضرب بودجه مصرف مواد مستقیم در قیمت تمام شده برآورد شده یک کیلو گرم مواد مستقیم به دست می آید.

بودجه خرید مواد مستقیم نشان گر مقدار مواد مستقیمی است که باید خریداری گردد.

بودجه خرید مواد مستقیم با در نظر گرفتن بودجه مصرف مواد مستقیم ، موجودی مواد مستقیم برآورد شده اول دوره و موجودی مواد مستقیم برآورده شده پایان دوره محاسبه می گردد :

موجودی مواد مستقیم برآورد شده پایان دوره + بودجه مصرف مواد مستقیم = بودجه مقدار خرید + موجودی مواد مستقیم برآورده شده اول دوره

یا :

 = بودجه مقدار خرید

  مقدار موجودی مواد مستقیم برآورد شده پایان دوره + بودجه مصرف مواد مستقیم – مقدار موجودی مواد مستقیم برآورد شده اول دوره

 

بودجه کار مستقیم : (در توضیح بودجه بندی حسابداری صنعتی )

بودجه کار مستقیم براساس بودجه مقدار تولید تهیه می گردد.

جمع ساعات کار مستقیم از حاصل ضرب بودجه مقدار تولید در ساعات کار مستقیم برآورده شده برای تولید یک واحد محصول محاسبه می گردد.

جمع مبلغ هزینه کار مستقیم از حاصل ضرب جمع ساعات کار مستقیم در نرخ یک ساعت کار مستقیم برآورده شده به دست می آید.

بودجه سربار کارخانه :

بودجه هزینه های سربار کارخانه نشان گر مبلغ هزینه های سربار کارخانه در دوره بودجه می باشد.

هزینه های سربار کارخانه شامل هزینه های ثابت ، متغیر و نیمه متغیر می باشد.

کلیه هزینه های سربار کارخانه باید با استفاده از یکی از روش های سطح بالا–پایین یا کمترین مجذورات مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته با الگوی رفتار هزینه ها تعیین گردد.

بودجه بندی حسابداری صنعتی

بودجه موجودی های پایان دوره :

پس از تکمیل بودجه های مواد مستقیم ، کار مستقیم و سربار کارخانه در تعیین بودجه  قیمت تمام شده یک واحد محصول ، می توان بودجه مبلغ موجودی های پایان دوره را تهیه کرد.

بودجه قیمت تمام شده کالای فروش رفته : (در توضیح بودجه بندی حسابداری صنعتی )

پس از تهیه بودجه هزینه های تولید و بودجه موجودی های پایان دوره ، می توان بودجه قیمت تمام شده کالای فروش رفته را تهیه نمود.

بودجه قیمت تمام شده کالای فروش رفته براساس اطلاعات بودجه های زیر تهیه می گردد :

1- بودجه مواد مستقیم ؛

2- بودجه کار مستقیم ؛

3- بودجه سربار کارخانه ؛

4- بودجه موجودی های پایان دوره ؛

بودجه هزینه های اداری و توزیع و فروش :

در این بودجه ، براساس رفتار هزینه ها ، اقلام هزینه به ثابت و متغیر تفکیک شده است.

کل هزینه های متغیر اداری و توزیع و فروش برآورده شده از حاصل ضرب نرخ تعیین شده در بودجه برای هر ريال مبلغ فروش در برآورد کل مبلغ فروش به دست می آید.

هزینه های ثابت اداری و توزیع و فروش انتظار نمی رود که تغییر نمایند.

بودجه صورت سود و زیان : (در توضیح بودجه بندی حسابداری صنعتی )

بودجه صورت سود و زیان براساس کلیه بودجه هایی که تا به حال تهیه شده ، تنظیم می گردد.

برای محاسبه سود قبل از کسر مالیات از بودجه های فروش ، قیمت تمام شده کالای فروش رفته و هزینه های اداری و توزیع و فروش استفاده می شود.

بودجه نقدی :

پس از تهیه بودجه عملیاتی ( بودجه فروش ، بودجه مقدار تولید و غیره ) ، بودجه نقدی تهیه می گردد.

بودجه نقدی نشان گر چگونگی تامین وجوه نقد و مصرف آن در مدت زمان بودجه می باشد.

یکی از اهداف تهیه بودجه نقدی مشخص کردن دوره ای است که یک شرکت ممکن است احتیاج به وجوه نقد داشته باشد.

اگر نیاز به وام ضرورت داشته باشد ، مدیریت شرکت می تواند اقدامات اولیه جهت اخذ آن به عمل آورد.

بودجه نقدی شامل قسمت های زیر است :

1- قسمت دریافت وجوه نقد که شامل وجوه نقد اول دوره ، وجوه نقد دریافتی از مشتریان و سایر وجوه نقد دریافتی می باشد.

2- قسمت پرداخت وجوه نقد که شامل کلیه پرداخت های نقدی مانند پرداخت برای خرید مواد اولیه و هزینه حقوق می باشد.

3- قسمت کسر یا اضافه وجوه نقد که تفاوت قسمت دریافت وجوه نقد و قسمت پرداخت وجوه نقد می باشد.

4- قسمت تامین منابع مالی که شامل جزئیات وام های دریافتی و بازپرداخت آنها در مدت زمان بودجه می باشد.

بودجه ترازنامه : (در توضیح بودجه بندی حسابداری صنعتی )

بودجه ترازنامه نشان گر وضعیت مالی مورد انتظار واحد اقتصادی در پایان دوره می باشد.

بودجه ترازنامه در پایان دوره براساس بودجه ترازنامه در اول دوره و از تغییرات مورد انتظار در مانده حساب هایی که در بودجه عملیاتی و نقدی منعکس شده ، تهیه می گردد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا