حسابداری صنعتی

تجزیه وتحلیل هزینه های نیمه متغیر

تجزیه وتحلیل هزینه های نیمه متغیر : هزینه ها را بر اساس مبانی مختلف می توان تقسیم بندی نمود. یک روش طبقه بندی هزینه در ارتباط با حجم تولید است. یکی از مزایای طبقه بندی هزینه ها براساس تغییر حجم تولید ، این است که مدیران با بررسی تاثیر افزایش یا کاهش تولید بر بهای تمام شده ، امکان اخذ تصمیمات لازم ، به موقع و مناسب را برای انتخاب بهترین سطح تولید خواهند یافت. در این روش هزینه ها به سه دسته ثابت ، متغیر و نیمه متغیر تقسیم می شوند ، زیرا مبلغ بعضی از هزینه ها با زمان بستگی مستقیم دارد ولی مبلغ برخی دیگر با تغییر حجم تولید تغییر می کند و به زمان بستگی ندارد.

هزینه ثابت (در توضیح تجزیه وتحلیل هزینه های نیمه متغیر) :

هزینه های ثابت ، هزینه هایی است که با تغییر حجم تولید تغییر نمی کند و ثابت می ماند.

مانند هزینه های مربوط به ساختمان و تاسیسات کارخانه ، عوارض مربوط به اموال غیر منقول و حقوق مدیران و سرپرستان تولید.

هزینه های متغیر :

مبلغ بعضی از هزینه ها ، صرف نظر از این که  ممکن است با محصولات ، سفارشات ، یا مراحل مختلف تولید رابطه مستقیم یا غیر مستقیم داشته باشند ، تقریباً به تناسب حجم تولید تغییر می کند.

به این معنا که هر چه حجم یا میزان تولید افزایش یابد ، مبلغ این هزینه ها نیز افزایش خواهد یافت و اگر از میزان تولید کاسته شود ، مبلغ این هزینه ها کاهش می یابد.

به عبارت دیگر هزینه های متغیر ، مخارجی هستند که با تغییر سطح تولید تغییر می کنند.

هزینه های نیمه متغیر (در توضیح تجزیه وتحلیل هزینه های نیمه متغیر ) :

هزینه های نیمه متغیر دارای هر دو خصوصیت هزینه های ثابت و متغیر می باشند.

هر چند ماهیت هزینه های نیمه متغیر به گونه ای است که کاملاً نه ثابت و نه متغیر هستند.

ولی به منظور برنامه ریزی و کنترل باید به اقلام ثابت و متغیر تفکیک گردند.

زمانی که رابطه ای بین دو متغیر وجود داشته باشد ، این امکان وجود دارد که هزینه های نیمه متغیر را با استفاده از یکی از روش های زیر به ثابت و متغیر تفکیک نمود :

1 ) روش سطح بالا پایین

2 ) روش کمترین مجذورات (تجزیه وتحلیل رگرسیون)

در هر دو روش فوق ، هدف برآورد هزینه – حجم زیر است :

Y = a + bx

که

  هزینه نیمه متغیر = Y

 سطح فعالیت (ساعت کار مستقیم ، ساعت کار ماشین) = X

 جزء ثابت هزینه نیمه متغیر = a

 هزینه متغیر برای هر واحد سطح فعالیت = b

روش سطح بالا پایین (در توضیح تجزیه وتحلیل هزینه های نیمه متغیر ) :

در این روش فقط پایین ترین و بالاترین سطح فعالیت برای تعیین جزء ثابت (a) و  نرخ متغیر (b) در معادله Y = a + bX مورد استفاده قرار می گیرد.

مراحل محاسبات روش سطح بالا – پایین به قرار زیر است :

1 )

انتخاب پایین ترین و بالاترین سطح فعالیت و هزینه نیمه متغیر در این دو سطح فعالیت.

بالاترین و پایین ترین سطح فعالیت باید در دامنه نرمال فعالیت انتخاب گردد.

2 )

محاسبه هزینه متغیر برآورد شده هر واحد سطح فعالیت با استفاده از فرمول زیر :

 = هزینه متغیر برای هر واحد سطح فعالیت  (b)

(پایین ترین سطح فعالیت – بالاترین سطح فعالیت) / (هزینه در کمترین سطح فعالیت – هزینه در بالاترین سطح فعالیت)

3 )

محاسبه هزینه ثابت برآورد شده با استفاده از فرمول زیر صورت می گیرد :

= هزینه ثابت(a)

(بالاترین سطح فعالیت * هزینه متغیر برای هر واحد سطح فعالیت) – کل هزینه در بالاترین سطح فعالیت

یا

= هزینه ثابت(a)

(پایین ترین سطح فعالیت * هزینه متغیر برای هر واحد سطح فعالیت) – کل هزینه در پایین ترین سطح فعالیت

مزایا و معایب روش سطح بالا پایین (در توضیح تجزیه وتحلیل هزینه های نیمه متغیر ) :

تنها مزیت روش سطح بالا – پایین سادگی محاسبات آن است.

اشکال اساسی این روش عدم به کار گیری کلیه اطلاعات موجود جهت برآورد هزینه می باشد.

در صورتی که ، هر کدام از دو نقطه (پایین ترین سطح فعالیت و بالاترین سطح فعالیت) انتخاب شده نشان گر شرایط نرمال نباشند ، روش سطح بالا – پایین برآورد غیر قابل اعتمادی را ارائه می کند.

تجزیه وتحلیل هزینه های نیمه متغیر

روش کمترین مجذورات ( تجزیه و تحلیل رگرسیون )  (در توضیح تجزیه وتحلیل هزینه های نیمه متغیر ) :

روش دیگری که برای برآورد رابطه هزینه – حجم مورد استفاده قرار می گیرد ، تجزیه و رگرسیون می باشد.

تجزیه و تحلیل رگرسیون ، روش آماری برای برآورد رابطه بین متغیر وابسته (y) و متغیر مستقل (x)  می باشد.

در رگرسیون خطی ساده ، هدف به دست آوردن خطی است که جمیع مجذورات خطاها (انحراف بین خط و اطلاعات) مینیمم باشد.

در واقع ، در روش رگرسیون خطی ساده ، هدف برآورد پارامترهای bو a در خط  Y = a + bx می باشد.

پارامترهای bو a   را می توان با استفاده از فرمول های زیر محاسبه نمود :

تجزیه وتحلیل هزینه های نیمه متغیر

 

تعداد مشاهدات (اطلاعات) = n

جمع ارزش های متغیر وابسته  = تجزیه و تحلیل هزینه های نیمه متغیر

جمع ارزش های متغیر مستقل = تجزیه و تحلیل هزینه های نیمه متغیر

جمع مجذورات ارزش های متغیر مستقل = تجزیه و تحلیل هزینه های نیمه متغیر

جمع حاصل ضرب ارزش های تجزیه و تحلیل هزینه های نیمه متغیر

 ضریب همبستگی (R)  و ضریب تعیین تجزیه و تحلیل هزینه های نیمه متغیر

ضریب همبستگی (R)  درجه همبستگی بین دو متغیر Y و X   را نشان می دهد.

دامنه تغییرات (R) بین 1- و 1+ می باشد.

تجزیه وتحلیل هزینه های نیمه متغیر

اگر   R=0 باشد ، همبستگی خط بین Y و X  وجود ندارد.

در صورتی که R=-1  باشد ، نشان گر همبستگی کامل منفی است.

اگر R=+1 باشد ، نشان گر همبستگی کامل مثبت است.

ضریب همبستگی را می توان با استفاده از فرمول زیر محاسبه نمود (در توضیح تجزیه وتحلیل هزینه های نیمه متغیر ) :

تجزیه وتحلیل هزینه های نیمه متغیر

پس از محاسبه R  ، می توان  تجزیه و تحلیل هزینه های نیمه متغیر   را محاسبه نمود.

ضریب تعیین ، نشانگر درصدی از کل تغییرات در  Y است که توسط معادله رگرسیون بیان می گردد.

چنانچه 0=تجزیه و تحلیل هزینه های نیمه متغیر باشد هیچ گونه تغییری در Y  توسطمعادله رگرسیون بیان نشده است.

چنانچه 1= تجزیه و تحلیل هزینه های نیمه متغیر باشدکلیه تغییرات در Y توسط معادله رگرسیون بیان شده است.

دامنه تغییرات تجزیه و تحلیل هزینه های نیمه متغیر  بین صفر و یک می باشد :

تجزیه وتحلیل هزینه های نیمه متغیر

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا