حسابداری مالیاتی

تعریف مالیات و انواع آن

تعریف مالیات و انواع آن : مالیات را این گونه تعریف نموده اند که : مالیات مبلغی است که افراد و مؤسسات برای تأمین بخشی از هزینه ها و تحقق برخی از اهداف دولت می پردازند و معمولاً متناسب با میزان درآمد ، و یا ثروت آن ها تعیین می گردد که دولت ها مالیات را برای رسیدن به اهدافی وضع می کنند. مالیات دارای اهداف و انواعی است که در ادامه به بررسی آن می پردازیم.

اهداف وضع مالیات :

*تحقق بخشی از درآمدهای دولت
*تعدیل توزیع درآمد و ثروت جامعه
*کنترل و هدایت مخارج و هزینه ها در اقتصاد
*کنترل حجم واردات و صادرات

انواع مالیات : (در توضیح تعریف مالیات و انواع آن )

مالیات ها دارای انواع مستقیم و غیر مستقیم هستند.

مالیات های مستقیم :

الف) که دولت بر دارایی و درآمد افراد و مؤسسات وضع می کند.
ب) مالیات بر درآمد، مانند 1. مالیات درآمد املاک 2. مالیات بر درآمد حقوقی

مالیات های غیر مستقیم :

که بر قیمت کالاها و خدمات اضافه شده می باشد :
الف) مالیات بر واردات ، مانند : حقوق گمرکی
ب) مالیات بر مصرف و فروش، مانند : مالیات نوشابه های غیر الکلی

اشخاص مشمول مالیات :

مواد 1 و 2 قانون مالیات های مستقیم – اصلاحی 27 / 11 / 1380

ماده 1. اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات می باشند :

کلیه مالکین نسبت به اموال یا املاک خود واقع در ایران.
هر شخص حقیقی ایرانی مقیم ایران نسبت به کلیه درآمدهایی که تحصیل می نماید.
هر شخص ایرانی مقیم خارج از ایران نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران تحصیل می کند.
هر شخص حقوقی ایرانی نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران تحصیل می نماید.
هر شخص غیر ایرانینسبت به درآمدهایی که در ایران تحصیل می نماید و درآمدهای واگذاری امتیازات و …

ماده 2. اشخاص زیر مشمول مالیات های نیستند : (در توضیح تعریف مالیات و انواع آن )

1.وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی
2.دستگاههایی که بودجه آنها به وسیله دولت تأمین می شود.
3.شهرداری ها

تبصره 1 :

1. شرکت هایی که سرمایه آنها متعلق به اشخاص و مؤسسه های فوق باشد.

تبصره 2 :

درآمدهای حاصل از فعالیت های اقتصادی از قبیل فعالیت های صنعتی ، معدنی و … مشمول مالیات خواهد بود.
مسئولان اداره امور نسبت به سهم فعالیت مذکور مکلف به انجام دادن تکالیف مربوط طبق مقررات خواهند بود.

تبصره 3 :

معافیت مالیاتی این ماده برای مواردی که از طرف حضرت امام خمینی (ره) یا مقام معظم رهبری دارای مجوز می باشند بر اساس نظر مقام معظم رهبری قابلیت اجرا خواهد داشت.

تعریف مالیات و انواع آن

مالیات بر ارث : (در توضیح تعریف مالیات و انواع آن )

مواد 17 تا 43 قانون مالیات های مستقیم – اصلاحی 27 / 11 / 1380

ماده 17 :

هرگاه در نتیجه فوت شخصی اعم از واقعی یا فرضی اموالی از متوفی باقی بماند به شرح زیر مشمول مالیات است:
در صورتی که متوفی و وراث هر دو ایرانی مقیم خارج از ایران باشند سهم الارث هر یک از وراث از اموال و حقوق مالی متوفی که در ایران موجود است به نرخ مذکور در ماده 20 این قانون
در مورد اتباع خارجی و سایر موارد نسبت به آن قسمت از اموال و حقوق مالی متوفی که در ایران موجود است کلاً مشمول مالیات به نرخ مذکور در ماده 20 این قانون برای وراث طبقه دوم

وراث متوفی :

ماده 18 به سه طبقه :
طبقه اول : پدر ، مادر ، زن ، شوهر ، اولاد و اولاد اولاد.
طبقه دوم: اجداد ، برادر خواهر و اولاد آنها.
طبقه سوم: عمو ، عمه ، دایی ، خاله و اولاد آنها.

ماترک مشمول مالیات : (در توضیح تعریف مالیات و انواع آن )

ماده 19. کلیه ماترک متوفی ، منقول و غیر منقول و مطالبات قابل وصول و حقوق مالی پس از کسر هزینه کفن و دفن در حدود عرف و عادت و واجبات مالی و عبادی در حدود شرعی و دیون متوفی.

تبصره :

بدهی که متوفی به وراث خود دارد کسر و در مورد مهریه و نفقه ایام عده ، تأیید هیأت مذکور لازم نیست و در مورد وراث طبقه دوم و سوم کسر دیون منوط به خود دارای وراث از طبقه ماقبل باشد.
از سهم الارث هر یک از وراث اول مبلغ سی میلیون ریال وراث طبقه اول که کمتر از بیست سال سن داشته یا محجور یا معلول از کار افتاده باشند مبلغ پنجاه میلیون ریال معافیت خواهد بود.

ماده 21 :

اموالی متوفی که تا یکسال پس از قطعیت مالیات و غیر قابل رسیدگی بودن پرونده امر در مراجع مالیاتی طبق قوانین یا احکام خاص مالکیت آنها سلب از مشمول مالیات بر ارث خارج می باشد.

ماده 22 :

در صورتی که به موجب رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی مطالبات متوفی غیر قابل وصول تشخیص داده شود ، مطالبات مذکور جزء ماترک منظور نمی شود و مالیات وصولی مسترد خواهد شد.

معافیت های مالیاتی : (در توضیح تعریف مالیات و انواع آن )

ماده 24 :

1.وجوه بازنشستگی و وظیفه و پس انداز خدمت و …
2.اموالی مورد وقف برای سازمان های ماده 2
3. (80%) اوراق مشارکت (50%) ارزش سهام (40%) ارزش سهام در بورس (40%) دارایی در واحدهای تولیدی، و…

ماده 25 :

وراث طبقات اول و دوم نسبت به اموال شهدای انقلاب اسلامی مشمول مالیات بر ارث موضوع این فصل نخواهند بود.
احراز شهادت برای استفاده از مقررات این ماده منوط به تأیید یکی از نیروهای مسلح و یا بنیاد شهید

ماده 26 :

وراث مکلف اند ظرف شش ماه از تاریخ فوت متوفی اظهارنامه ای حاوی کلیه اقلام ماترک با تعیین بهای زمان به ضمیمه مدارک زیر به اداره امور مالیاتی صلاحیت دار تسلیم و رسید دریافت دارند.
رونوشت بدهی متوفی.
رونوشت اوراقی که مثبت حق مالکیت متوفی نسبت به تموال و حقوق مالی است.
اگر اظهارنامه به وسیله وکیل و یا قیم یا ولی داده شود رونوشت وکالت نامه یا قیم نامه.
رونوشت آخرین وصیت نامه

ماده 27 :

اداره امور مالیاتی صلاحیت دار در مورد ارث ، امور مالیاتی آخرین که اقامتگاه قانونی متوفی در محدوده آن واقع بوده است و اگر متوفی در ایران مقیم نبوده ، اداره امور مالیاتی مربوط در تهران.

ماده 28 : (در توضیح تعریف مالیات و انواع آن )

مشمولین مالیات بر ارث مکلف اند مالیات متعلق را بر اساس اظهارنامه تا سه ماه از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه به رسم علی الحساب پرداخت کنند.
امور مالیاتی مکلفند مفاصا حساب را ظرف یک هفته تسلیم نماید.

ماده 30 :

اداره امور مالیاتی مربوطه مکلف است اظهارنامه مؤدیان را طبق مقررات این فصل رسیدگی و ارزش اموال را تشخیص و به شرح زیر عمل کند: اگر ارزش اموال بیش از پانزده درصد اختلاف نباشد، اظهارنامه را قطعی تلقی نماید.

ماده 31 :

اداره امور مالیاتی باید ازتسلیم اظهارنامه از طرف وراث یا نماینده قانونی آنها در صورت درخواست کتبی ظرف یک هفته گواهی نامه متضمن رونوشت مصدق ریز ماترک را صادر و به مؤدی تسلیم نماید.
مالیات ها همواره به عنوان یکی از ابزارهای مهم سیاست گذاری مالی با هدف تأمین درآمد ، رعایت عدالت اجتماعی و تخصیص مجدد منابع و تثبیت اقتصادی از سوی دولت ها به کار گرفته می شوند.
با وجود گسترش نقش دولت در اقتصاد ایران در چند دهه گذشته ، نظام مالیاتی در ایران نه تنها نتوانسته نقش شایان توجهی در تأمین منابع مالی دولت داشته باشد ، بلکه به مرور زمان از توان آن نیز کاسته شده است.

افزایش درآمد دولت : (در توضیح تعریف مالیات و انواع آن )

از طرف دیگر تأکید بر افزایش درآمدهای مالیاتی و کاهش تکیه بر درآمد نفت در سال های اخیر، بررسی امکان گسترش درآمدهای مالیاتی از طریق یافتن منابع جدید را ضروری می نماید.
معافیت های بخشی یکی از انواع معافیتهای موضوعی است که درکشور ما سهم عمده یی از ارزش افزوده بخش ها را از اصابت مالیاتی مصون می دارد. با ملاحظه ارزش افزوده بخش های معاف در تولید ناخالص داخلی، شاهد میزان قابل توجهی درآمد از دست رفته ناشی از معافیت های بخشی می باشیم.
علاوه بر این معافیت هایی که قانون برحسب نوع فعالیت در بخشهای مشمول مالیات قایل گردیده است میزان درآمد از دست رفته را فزونی می بخشد.

تعریف مالیات و انواع آن

اثرات درآمدهای از دست رفته ناشی از معافیت ها :

عدم موفقیت در نیل به هدف تخصیص مجدد منابع به کمک معافیت های موضوعی از یک سو و ملاحظه سهم معافیت های بخشی در تولید ناخالص داخلی (با وجود کسری بودجه) از سوی دیگر، ضرورت بحث اثرات درآمدهای از دست رفته ناشی از معافیت های موضوعی را بیش از پیش روشن می نماید.
از این رو گزارش حاضر به بررسی اهمیت و وسعت درآمدهای از دست رفته ناشی از معافیت سود سپرده بانکی طی سال های مختلف می پردازد و اصولاً این سؤال را مطرح می کند که آیا برای تخصیص مجدد منابع ابزاری دقیق تر و کارآتر از اعطای معافیت های بخشی وجود ندارد و اینکه حذف این درآمدهای از دست رفته، هدف تخصیص مجدد منابع را تا چه حدی محقق نموده است.

مواجهه کمتر با کسری بودجه :

آنچه مسلم است در صورت وصول مبالغ ناشی از معافیت های موضوعی، دولت با کسری بودجه کمتری مواجه می شد و از آنجایی که کسری بودجه در ایران یکی از عوامل مؤثر در تورم شناخته می شود تورم نسبتاً کمتری در طی سالهای مذکور تجربه می نمودیم.
برای اندازه گیری اثرات معافیت سود سپرده بانکی بردرآمدهای دولت، ابتدا سود پرداختی مشخص می شود سپس تحت دو سناریو میزان مالیات از دست رفته تعیین می گردد.
در انتها مالیات از دست رفته را با برخی از اقلام بودجه یی مقایسه خواهیم نمود.

معافیت ها : (در توضیح تعریف مالیات و انواع آن )

معافیت ها همواره به عنوان یک ضرورت در سیستم مالیاتی به منظور تأمین دو هدف عدالت اجتماعی وتخصیص مجدد منابع در قوانین مالیاتی اعمال می گردند.
ازنظر تئوری این معافیت ها عمدتاً به دو دسته معافیت های موضوعی و پایه درآمدی تقسیم می گردند:
معافیت های موضوعی آن دسته از معافیت هایی می باشند که با هدف تخصیص مناسب به نوعی خاص از فعالیت های اقتصادی برای مدت معینی (به شکل کامل یا درصدی) وضع می گردند، این گونه معافیت ها با توجه به اهداف اقتصادی و اجتماعی برنامه ریزی شده و قابل مانور و تغییر می باشند.
همچنین پایه تئوریک معافیت های پایه درآمدی براساس بهبود توزیع درآمد بخشی از درآمد افراد است که تا سطح معینی از شمول معافیت برخوردار می گردد.

معافیت ها وسیله ای جهت تامین اهداف عدالت اجتماعی :

این معافیت به عنوان یک اصل در سیستم مالیاتی پذیرفته شده است و تغییر در چگونگی آن جز در چارچوب محدوده خاص درآمدی امکانپذیر نمی باشد. به عبارت دیگر معافیت های پایه درآمد جهت تأمین اهداف عدالت اجتماعی وضع می گردند و وجود این چنین معافیت ها موضوع بحث این گزارش نمی باشد.

وضع مالیات بر سود سپرده بانکی و تأثیر آن بر حجم سپرده ها : (در توضیح تعریف مالیات و انواع آن )

به اعتقاد برخی منتقدان ، وضع مالیات بر سود سپرده بانکی کاهش سود سپرده گذاری و به دنبال آن کاهش پس انداز را در پی خواهد داشت و معتقدند این مشکل در زمان تورم حادتر نیز خواهد بود.
در پاسخ به این گروه بایستی متذکر شویم این امر به هدف سپرده گذاران بستگی دارد.
چنانچه هدف سپرده گذار، کسب درآمد باشد کاهش سود سپرده گذار به کاهش انگیزه سپرده گذاری می انجامد.
ولی اگر هدف از سپرده گذاری چیزی غیر از کسب درآمد، نظیر رسیدن به یک درآمد معین در آینده ، تأمین مالی مخارج دوران بازنشستگی ، تأمین مالی زندگی فرزندان از طریق پس انداز (ارث) یا کسب شهرت ناشی از پس انداز و ثروت و… باشد کاهش سود سپرده بانکی نه تنها اثر نامساعدی بر سپرده گذاری نخواهد داشت بلکه در برخی موارد به منظور تأمین اهداف بالا (احتمالاً) انگیزه سپرده گذار حتی با افزایش مواجه خواهد شد.

توضیح :

مجموع مباحث فوق نشان دهنده نقش غیرفعال سود سپرده های بانکی در جامعه ایران می باشد به عبارت دیگر انگیزه سپرده گذاری جامعه در سیستم بانکی طی دهه گذشته بیشتر ناشی از نگرش مردم به بانک ها به عنوان مأمنی مطمئن برای حفظ اصل پول و نه به جهت دریافت درآمد از آن (سود پرداختی) بوده است.

بررسی مالیات بر سود سپرده های بانکی در برخی از کشورها : (در توضیح تعریف مالیات و انواع آن )

وضع یا عدم وضع مالیات بریک فعالیت بستگی به شرایط اقتصادی و اجتماعی هر کشور و سیاست های کلی نظام در آن کشور دارد.
با این وجود تجربیات دیگر کشورها در اغلب موارد از جمله وضع یا عدم وضع مالیات بریک فعالیت می تواند به عنوان یک شاخص مطرح باشد.

محاسبه مالیات از دست رفته ناشی از معافیت سودسپرده بانکی :

همان طور که اشاره شد یکی از عوامل مؤثر درپایین بودن درآمدهای مالیات مستقیم ، وجود معافیت های موضوعی می باشد.
گستردگی این معافیت ها ، دوبخش از بخش های اقتصادی یعنی کشاورزی و نفت (خام ) را به طور کامل دربرمی گیرد.
علاوه بر این وجود برخی از مواد قانون و بخشنامه ها موجب می شود که قسمت هایی از سایر بخش ها نیز از اصابت مالیات مستقیم مصون بماند که دراین رابطه می توان به معافیت سود سپرده بانکی (به استناد ماده ۱۴۵ قانون مالیاتهای مستقیم ) اشاره نمود.
دومین عامل مؤثر برای تعیین مالیات از دست رفته دراین بخش نرخ مالیاتی می باشد.
نرخ مالیات بردرآمد درایران به موجب ماده ۱۳۱ مشخص می گردد ، لیکن به جهت اجتناب از پیامد های احتمالی ناشی از اعمال نرخ تصاعدی و مشکلات ناشی از محاسبه مالیات براساس این نرخ ها ، از اعمال ماده مذکور خودداری می نماییم.

کسری بودجه و مالیات : (در توضیح تعریف مالیات و انواع آن )

آثار سوء کسری بودجه و اثرات تورمی آن بر اقتصاد کشور و ملاحظه روند کسری بودجه دولت در طی سال های مورد مطالعه ، تأکید بر لزوم کاهش این کسری از طریق رشد درآمد های مالیاتی را ضروری می نماید.
باتوجه به سهم قابل ملاحظه مالیات از دست رفته ناشی از معافیت سود سپرده بانکی این سؤال در ذهن خطور می کند که آیا لغو این گونه معافیت ها و به کارگیری درآمد ناشی ازآن ، توسعه سریع تر اقتصادی فراهم نمی گردید؟

توضیح :

به عبارت دیگر، باتوجه به این که در مرحله انتخاب سپرده گذاری عوامل متعددی بر سپرده گذاران مؤثر است که این عوامل نقش معافیت مالیاتی را در تصمیم گیری افراد کم رنگ می نماید ، مناسب تر است با حذف معافیت مالیاتی و به کارگیری درآمد ناشی از حذف آن ، رشد و گسترش فعالیت ها در دیگر بخش های اقتصادی را از طریق افزایش اعتبارات عمرانی تضمین نماییم و یا حداقل با جبران قسمتی از کسری بودجه ، آثار سوء ناشی از کسری بودجه را کاهش دهیم.

اهمیت مالیات‌ هاى حکومتى در تأمین هزینه‏ هاى دولت و کارکرد ابزار سیاست مالى آن در اقتصاد جدید و کمبود مقدار خمس و زکات با توجه به خروج برخى از موارد زکات و گسترش وظایف دولت ، اقتصاد اسلامى را به ویژه بر اساس فقه شیعه با مشروعیت وضع مالیات هاى حکومتى مواجه ساخته است.
بررسى وظایف دولت در صدر اسلام و مقایسه آن با وظایف دولت امروزى نشان گر رشد وظایف دولت در عصر حاضر به ویژه بر اساس دیدگاه دولت رفاه را دارد.
محاسبه منابع مالى دولت اسلامى، نشان از کمبود منابع یا مشکلات مبتنى بر آن دارد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا