حسابداری

حسابداری موجودی کالا

حسابداری موجودی کالا : عمده ترین فعالیت موسسات تجاری ، خرید و فروش کالا می باشد و منافع موسسات از محل فروش کالاها که معمولاً مبلغی بیش از قیمت خرید است ، تامین می گردد. در این موسسات ، عنوان موجودی کالا به آن نوع از دارایی های جاری اطلاق می شود که برای فروش تهیه شده باشد.

مفهوم حساب موجودی کالا :

به تناسب نوع و تنوع کالا ، نحوة ثبت عملیات ارزیابی موجودی کالا یا ارزیابی قیمت تمام شده کالای فروش رفته به یکی از دو روش زیر انجام می شود :

الف- روش نگهداری دائمی موجودی کالا (در توضیح حسابداری موجودی کالا) :

این روش می تواند موثر ترین وسیله اعمال کنترل بر روی دارایی های جاری باشد. برای تعیین مقدار واقعی هر کالا می توان موجودی کالا را با حساب مربوط مقایسه نمود. تعیین موجودی کالا با این روش ، نیازمند صرف وقت زیاد و متوقف کردن فعالیت های جاری موسسات نیست. ضمناً برای تجدید سفارش کالا و اجتناب از نگهداری بیش از حد موجودی انبار می توان از این روش استفاده نمود.

تصور گذشتگان بر این بود که از این روش در فروشگاه هایی که خرده فروشی دارند و کالاهای متنوع عرضه می کنند ، نمی توان بهره برد ، ولی با به کار گیری کامپپیوتر ، این روش در تمام موسسات تجاری مورد استفاده قرار گرفته است.

ب- روش ادواری (در توضیح حسابداری موجودی کالا ) :

در این روش ، برای موجودی کالا حساب فعالی نگهداری نمی کنند بلکه ورود و خروج کالا را که ناشی از خرید و فروش کالا یا برگشتی های خرید و فروش می باشد در حساب های مستقلی نگه می دارند و در پایان دورة مالی با روش های خاصی موجودی کالای موسسات را ارزیابی می کنند و در جهت دسترسی به نتایج عملکرد موسسات از آن بهره می گیرند.

در این روش ، کلیه خریدهای طی دورة کالا ، به حساب خرید کالا و کلیة فروش های موسسه به حساب فروش کالا و برگشتی های کالا از خرید و فروش نیز به حساب برگشتی های خرید و فروش منظور می گردد و چون هزینه حمل کالای خریداری شده به قیمت تمام شده خرید کالا ارتباط پیدا می کند ، بنابر این برای این مورد نیز حساب مستقلی نگهداری می کنند. به منظور شناخت بهتر روش ادواری ، حساب های مذکور توضیح داده می شود.

1-خرید کالا :

اولین قدم پس از تاسیس و تجهیز موسسات بازرگانی ، پرداختن به امر خرید کالاست که به قصد فروش انجام می پذیرد. برای رسیدن به این امر ، برنامه ریزی ضرورت می یابد که طی آن میزان خرید و پیش بینی و تامین منابع مالی آن ، مکان نگهداری کالا در انبار یا در خود موسسه ، جمع آوری اطلاعات از کالاهای مشابه و از رقبا و بررسی شرایط بازار از عمده ترین مسایل به شمار می روند.

معمولاً بعد از انجام بررسی های فوق ، نسبت به خرید کالا اقدام خواهد شد. لازم به یادآوری است که در انجام معاملات ، رعایت دقیق آیین نامه های مالی موجود اجتناب ناپذیر می باشد.

تمام خریدهای موسسات اعم از نقدی و نسیه در بدهکار حساب خرید کالا ثبت می شود و در پایان دورة مالی ، ماندة آن همانند سایر حساب های موقت با حساب خلاصه سود و زیان بسته خواهد شد :

حساب خلاصه سود و زیان                     XX

.              حساب خرید کالا                               XX

انتقال حساب خرید کالا به خلاصه سود و زیان

2-حساب برگشت از خرید و تخفیفات :

در موسسات تجاری ، گاهی اتفاق می افتد که کالای خریداری شده به علت معیوب بودن و یا عدم مطابقت با نمونه برگشت و یا اینکه نسبت به قیمت خرید آن ، از طرف فروشنده تخفیف داده می شود.

بنابر این بابت کالای برگشتی و یا تخفیف منظور شده ، حسابی تحت عنوان برگشت از خرید و تخفیفات در دفاتر ایجاد می شود که حسابی موقت است و در پایان دورة مالی به حساب خلاصه سود و زیان انتقال می یابد.

حسابداری موجودی کالا

3-حساب هزینة حمل کالای خریداری شده (در توضیح حسابداری موجودی کالا):

در شرایط اقتصادی خاصی که در بازار رقابت وجود دارد ، تولید کنندگان برای جلب مشتری ، کالای فروخته شده را با هزینة خود حمل می کنند و به خریدار تحویل می دهند. دراین وضعیت ، خریدار متحمل هزینة حمل کالای خریداری شده نخواهد شد.

ولی در غیر این صورت ، خریدار باید کالای خریداری شده را با هزینه خود حمل نماید و مبلغ پرداختی را به حساب هزینة حمل کالای خریداری شده منظور کند. این حساب موقت در پایان سال مالی به حساب خلاصة سود و زیان منتقل می گردد.

نگهداری حساب مستقل برای هزینة حمل کالای خریداری شده می تواند در بررسی صورت های مالی و انتخاب وسیله حمل و نقل مناسب و اقتصادی ، کمک موثری به موسسات تجاری بنماید. ماندة این حساب در صورت های مالی به مبلغ خرید کالا اضافه می شود و قیمت تمام شدة کالای خریداری شده را به وجود می آورد.

4-حساب فروش کالا (حسابداری موجودی کالا) :

کالاهای خریداری شده طی دوره مالی با کالاهای خریداری شده دوره های مالی قبل که هنوز فروش نرفته اند ، باید در طی دورة مالی جاری در معرض فروش قرار گیرند. سیاست های بازرگانی هر موسسه تجاری نیز در جهت فروش آن کالا اتخاذ می شود. میزان فروش های هر موسسه تجاری نشان دهندة موفقیت در بازار است و اختلاف قیمت خرید و فروش کالاها ، علاوه بر تامین هزینه های جاری می تواند سود شرکت را نیز تامین کند.

بنابر این ، موسسات به منظور افزایش فروش کالا ، هزینه هایی از تحت عنوان تبلیغات می پردازند. در برخی موارد مشاهده می شود که هزینه های تبلیغ کالا از قیمت تمام شدة آن فراتر می رود. به هر صورت هر گاه فروش به طور نقد و در مقابل دریافت وجه انجام پذیرد ، آرتیکل زیر تنظیم می گردد :

حساب صندوق یا بانک                     XX

.              حساب فروش کالا                               XX

فروش نقدی کالا

چنانچه فروش به صورت نسیه صورت پذیرد ، آرتیکل زیر تنظیم می شود :

حساب های دریافتنی                     XX

.            حساب فروش کالا                               XX

فروش نسیه کالا

در صورتی که در مقابل فروش کالا اسناد تجاری ( چک ) دریافت نماییم ، حساب اسناد دریافتنی ، بدهکار و حساب فروش کالا بستانکار می شود.

حساب فروش کالا جزو حساب های موقت است و در پایان دورة مالی به حساب خلاصة سود و زیان منتقل می شود :

حساب فروش کالا                        XX

.         حساب خلاصه سود و زیان                               XX

بستن حساب فروش کالا و انتقال آن به حساب خلاصه سود و زیان

5-حساب برگشت از فروش و تخفیفات (در توضیح حسابداری موجودی کالا):

ممکن است مقداری از کالای فروش رفته بنا به دلایلی برگشت داده شود که عمده ترین دلایل آن نامرغوب بودن یا معیوب بودن کالا می باشد و نیز احتمال دارد فروشنده ، بابت کالای معیوب و یا نامرغوب تخفیف قائل شود.

به هر صورت ، برای کالای برگشتی و یا برای تخفیف منظور شده ، حسابی تحت عنوان برگشت از فروش و تخفیفات در دفاتر افتتاح می شود و مبالغ مربوط را به آن حساب منظور می کنند. در پایان دوره مالی این حساب را نیز همانند دیگر حساب های موقت ، به حساب خلاصه سود و زیان منتقل می کنند.

6-موجودی کالای اول دوره :

این حساب نشان دهندة ارزش کالای فروش نرفته دورة مالی قبل می باشد که به همراه کالای خریداری شده طی دوره ( حساب خرید کالا ) ، کالاهای آماده برای فروش دورة جاری را تشکیل می دهد. این حساب از اول دورة مالی در حساب های دفتر کل مانده دارد و در پایان دورة مالی به حساب خلاصه سود و زیان انتقال می یابد.

ثبت لازم به صورت زیر است :

حساب خلاصه سود و زیان                     XX

.        حساب موجودی کالای اول دورة مالی         XX

انتقال حساب موجودی کالای اول دوره به حساب خلاصه سود و زیان

 

7-موجودی کالای پایان دوره مالی (در توضیح حسابداری موجودی کالا) :

این حساب به عکس تمام حساب هایی که توضیح داده شد ، در دفاتر موسسات تجاری مانده ای ندارد بلکه باید به هنگام تنظیم حساب خلاصه سود و زیان و بر اساس روش خاصی که در موسسه متداول و مرسوم است ارزیابی شود و با انجام ثبت زیر ، هم موجودیت پیدا کند تا در حساب های ترازنامه بیاید و هم اثر خود را بر خلاصه حساب سود و زیان بگذارد :

حساب موجودی کالای پایان دوره                        XX

.         حساب خلاصه سود و زیان                               XX

باید توجه داشت که چون دوره های مالی پی در پی تکرار می شوند ، موجودی کالای پایان دورة مالی برای دوره مالی  بعد ، موجودی کالای اول دوره خواهد بود.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا