حسابرسی

حسابرس و انواع حسابرسان

در این مقاله به تعریف حسابرس و انواع حسابرسان ، وظایف و تعهدات ، مسئولیت و کادر فنی حسابرسی توضیحاتی ارائه خواهد شد.

تعریف حسابرس :

حسابرس کسی است که به دعوت اشخاص حقیقی یا حقوقی و یا به حکم قانون ، اسناد ، مدارک ، دفاتر و اطلاعات مالی را مورد رسیدگی و بررسی قرار داده و نتیجه را کتباً به دعوت کننده و یا هر شخصی که او تعیین نماید ، گزارش می دهد.

انواع حسابرسان از نظر نوع وظیفه ، حدود مسئولیت و نحوه انجام کار ، می توان حسابرسان را به دو گروه عمده زیر تقسیم نمود :

1-حسابرسان داخلی :

افرادی هستند که به طور مستمر زیر نظر مدیران دستگاه به منظور ارزیابی عملیات مالی و سایر فعالیت های دستگاه ، انجام وظیفه می نمایند و گزارشات خود را در رابطه با رسیدگی های انجام شده به مدیران ارائه می نمایند.

حسابرسان داخلی کارمند دستگاه بوده و میزان حقوق ومزایای آنان توسط مدیران تایید می گردد.

حسابرسان داخلی نمی بایست نسبت به کارمندان دستگاه که کار آنها مورد کنترل قرار می دهند ، عنوان سرپرستی داشته باشند.

اهم اهداف حسابرسی داخلی را به شرح زیر می توان خلاصه کرد (در توضیح حسابرس و انواع حسابرسان) :

1-حصول اطمینان از کفایت روش ها ، مقررات و دستور العمل های مالی و غیر مالی و حسن اجرای آنها به نحو مطلوب ؛

2-حصول اطمینان از ثبت صحیح و کامل فعالیت های دستگاه و انعکاس مطلوب آن در گزارشات مربوطه ؛

2-حسابرسان خارجی ( مستقل ) :

حسابرسان مستقل افرادی هستند خارج از دستگاه که در موارد درخواست شده به دستگاه مراجعه و پس از انجام بررسی های لازم نسبت به اسناد و مدارک و دفاتر نظرات حرفه ای خود را درباره اطلاعات مالی ارائه شده اعلام می دارند.

قوانین و مقررات :

حسابرسی ، بازرسی ، ممیزی و نظارت در قوانین کشور علاوه بر حسابرسان داخلی و مستقل ، بر اساس قوانین و مقررات جاری کشور افراد و سازمان های دیگری نیز به نحوی به امر حسابرسی ، ممیزی و نظارت اشتغال دارند که به شرح ذیل تشکیل می گردد :

1-دیوان محاسبات :

زیر نظر شورای اسلامی به امر حسابرسی و نظارت دستگاه های دولتی که از بودجه کل کشور استفاده می کنند ، انجام وظیفه می نماید.

به طور کلی دستگاه های دولتی می بایست صورت های مالی خود را در اختیار دیوان محاسبات گذاشته تا پس از بررسی های لازم ، دیوان محاسبات در زمینه عملیات و فعالیت های مالی ، مصرف بودجه و درآمد دستگاه ، اظهار نظر نموده و گزارش لازم را در این زمینه به مجلس شورای اسلامی ارائه نمایند.

دیوان محاسبات را با توجه به تعاریف فوق می توان حسابرس مستقل دولت نامید.

2-بازرس قانونی (در توضیح حسابرس و انواع حسابرسان) :

بازرس قانونی طبق مقررات قانون تجارت در شرکت های سهامی توسط صاحبان سهام شرکت انتخاب می شود تا نسبت به موارد زیر انجام وظیفه نماید :

الف )
اظهار نظر نسبت به صحت و سقم صورت های مالی که توسط هیات مدیره شرکت تشکیل شده است ؛
ب )

اظهار نظر نسبت به گزارشات هیات مدیره که در رابطه با فعالیت های دستگاه تهیه شده ؛

ج )

حصول اطمینان از حصول قوانین و مقررات کشور در شرکت و رعایت حقوق کلیه صاحبان سهام به طور یکسان ؛

د )

دعوت مجمع عمومی صاحبان سهام در مواقع ضروری مذکور در قانون تجارت ؛

ر )

گزارش وقوع جرم در شرکت به مراجع ذی صلاح قضایی علاوه بر  صاحبان سهام ؛

ز )

اظهار نظر در رابطه با گزارش توجیهی هیات مدیره در رابطه با افزایش سرمایه ؛

حق الزحمه بازرس قانونی طبق قانون تجارت توسط صاحبان سهام تعیین شده و گزارشات و اظهار نظرهای بازرس نیز عمدتاً به مجمع عمومی صاحبان سهام ارائه می گردد.

لازم به توضیح است که طبق مفاد قانون تجارت تصمیم گیری نسبت به تصویب یا رد حساب ها بدون توجه به گزارش بازرس قانونی فاقد اثر قانونی می باشد.

3-ممیز مالیاتی (در توضیح حسابرس و انواع حسابرسان) :

وزارت امور اقتصادی و دارایی وظیفه تعیین مالیات و وصول آن را از اشخاصی که به نحوی دارای درآمد نی باشند ، به عهده دارد.

در این رابطه ممیزین مالیاتی که کارمندان وزارت دارایی می باشند ، مسئولند اظهار نامه های مالیاتی شرکت ها را با اسناد و مدارک و دفاتر شرکت بررسی و با توجه به قوانین مالیاتی نسبت به تعیین مالیات اشخاص ( اعم از حقوقی و حقیقی ) اقدام نمایند.

4-ذی حساب :

در دوایر دولتی استفاده کننده از بودجه کل کشور ، افرادی به نام ذی حساب بر عملیات مالی دستگاه نظارت می نمایند و قبل از وقوع عملیات مالی بررسی های لازم را جهت انطباق آن با قوانین و مقررات انجام داده و پس از تایید آنان عملیات امکان پذیر می باشد.

اهمیت حسابرسی مستقل (در توضیح حسابرس و انواع حسابرسان) :

با توجه به مراتب فوق اهمیت انواع حسابرسی روشن بوده و مشخص می شود که عدم استفاده از هر یک از حسابرسان و یا بازرسان و ممیزان و ناظران موجب اشکالات و معایبی خواهد شد که

اهم آنها به شرح زیر است :

1-عدم کشف اشتباهات اتفاقی و غیر عمدی ؛

2- عدم کشف موارد سوء استفاده و تقلب در دستگاه ؛

3- عدم کشف مواردی که طبق قوانین و مقررات انجام نشده است ؛

4-عدم توجه به اصول مورد قبول حسابداری در تهیه صورت های مالی ؛

5-عدم تعیین دقیق مالیات حقه دولت ؛

6-کشف موارد ضعف و اشکال در روش ها و مقررات دستگاه و نحوه اجرای آنها ؛

7-عدم امکان ارزیابی صحیح عملکرد مدیران دستگاه و تصویب یا رد حساب های مربوطه ؛

مسئولیت قانونی حسابرس (در توضیح حسابرس و انواع حسابرسان) :

حسابرس مستقل ممکن است در مقابل دو طبقه از اشخاص مسئول واقع شود :

1-صاحب کار :

صاحب کار کسی است که رسیدگی به دفاتر و اسناد و صورت های مالی واحد اقتصادی را به حسابرس ارجاع نموده است.

غالباً صاحب کار ، صاحبان سرمایه واحد اقتصادی مورد رسیدگی می باشند.

گاهی نیز ممکن است اشخاص دیگر مثلاً شخصی که قصد دارد واحد اقتصادی را خریداری نماید ، رسیدگی به حساب های واحد مذکور را به حسابرس واگذار نماید.

2-اشخاص ثالث :

اشخاص ثالث عبارت از افراد و موسساتی هستند که نسبت به صورت های مالی رسیدگی شده به وسیله حسابرس مستقل علاقه مند و ذی نفع اند و با اعتماد به گزارش حسابرس به اقلام و اطلاعات مندرج در این صورت های مالی اطمینان می یابند و بر اساس این اطلاعات دست به اخذ تصمیم می زنند.

چنانچه قبلاً اشاره شد بانک ها ، سرمایه گذاران ، دولت و بستانکاران از جمله این اشخاص می باشند.

تخطی حسابرس (در توضیح حسابرس و انواع حسابرسان) :

در رابطه با حدود مسدولیت حسابرسان مستقل در برخی از کشورها قوانین و مقرراتی وجود دارد که به موجب آنها حسابرس در مواردی که با سوء نیت به تهیه گزارش خلاف واقع مبادرت ورزیده و یا در انجام وظایف حرفه ای خود اهمال عمده ای نشان داده و یا از اصول و موازین حرفه حسابرسی تخطی کرده باشد ، مسئول شناخته می شود.

در ایران مقررات قانونی مشخص و روشنی در مورد مسئولیت حسابرس مستقل وجود ندارد.

همکاری موسسات حسابرسی :

امروزه در قالب نقاط دنیا ، تعداد کثیری از حسابرسان مستقل اقدام به تاسیس موسسات حسابرسی نموده و با یکدیگر همکاری می کنند.

تفاوت در حجم موسسات حسابرسی(در توضیح حسابرس و انواع حسابرسان) :

موسسات مزبور از لحاظ حجم و گستردگی عملیات ، همانند و یکسان نیستند.

برخی از آنها فقط با همکاری دو نفر شریک ( حسابرس مستقل ) تشکیل می شود.

بعضی دیگر شامل چند نفر شریک اصلی ، صدها و یا حتی هزاران کارمند و شعب متعددی می باشند که در شهرهای بزرگ دنیا پراکنده است.

در ایران در حال حاضر قسمت اعظم خدمات حرفه حسابرسی توسط موسسات حسابرسی ایجاد شده توسط بخش دولتی و غیر خصوصی صورت می گیرد.

علاوه بر موسسات مذبور ، تعدادی موسسه حسابرسی کوچک نیز در بخش خصوصی به امر حسابرسی مستقل اشتغال دارند.

اهم وظایف سازمان حسابرسی عبارت است از (در توضیح حسابرس و انواع حسابرسان) :

1-انجام وظایف بازرس قانونی و امور حسابرسی سالانه موسسات و شرکت های دولتی ، بانک ها و سایر دستگاه های عمومی ، سازمان های وابسته و دستگاه های مذکور در موسسات تحت پوشش دولت ؛

2-تدوین اصول و ضوابط فنی قابل قبول حسابداری و حسابرسی در سطح کشور ؛

3-تربیت و آموزش افراد متعهد جهت تامین کادر متخصص مورد نیاز ؛

4-انجام تحقیقات و مطالعات لازم به منظور کسب آخرین اطلاعات در زمینه حسابداری و حسابرسی و سایر رشته های مربوط و نشر و اشاعه نتیجه حاصل به منظور افزایش سطح دانش تخصصی حسابداری و حسابرسی ؛

5-تدوین موازین اخلاقی و رفتار حرفه ای حسابرسان ؛

حسابرس و انواع حسابرسان

سازمان اداری موسسات حسابرسی(در توضیح حسابرس و انواع حسابرسان) :

کادر فنی یک موسسه حسابرسی نمونه ، معمولاً شامل شرکا یا مدیران ، مسئول ( شرکا در مورد موسسات حسابرسی بخش خصوصی و مدیران مسئول در مورد موسسات حسابرسی بخش دولتی و غیر خصوصی ) ، مدیران فنی ، مسئولان کار و همکاران مسئول کار می باشند.

مسئولان کار ممکن است به دو طبقه سرپرستان و حسابرسان ارشد تقسیم شوند.

همکاران مسئول کار نیز ممکن است شامل حسابرس و کمک حسابرسان باشد.

در سازمان هر موسسه حسابرسی علاوه بر کادر فنی فوق الذکر ، تعدادی کارمند اداری مانند ماشین نویس ، بایگان ، منشی و نظایر آن نیز مورد نیاز می باشد.

مسئولیت های کادر فنی موسسات حسابرسی (در توضیح حسابرس و انواع حسابرسان) :

حدود مسئولیت کادر فنی موسسات حسابرسی را می توان به شرح زیر خلاصه نمود :

الف- شریک یا مدیر مسئول :

مسئولیت نهایی کلیه کارهای انجام شده و اظهار نظرهای ارائه شده به عهده شریک یا مدیر مسئول می باشد.

نامبرده در مقابل صاحب کار و اشخاص ثالث پاسخ گو خواهد بود ؛

ب- مدیر فنی :

مسئولیت کلیه کارهای انجام شده و اظهار نظرهای ارائه شده در مقابل شریک یا مدیر مسئول به عهده مدیر فنی می باشد.

مدیر فنی هیچ گونه مسئولیتی در مقابل صاحب کار و اشخاص ثالث ندارد.

ج-مسئول کار :

مدیر فنی به منظور اجرای حسابرسی ، یک نفر را به عنوان مسئول کار تعیین خواهد نمود.

مسئول کار در مقابل مدیر فنی ، مسئول انجام کلیه بررسی های مربوط به کار بر اساس دستور العمل ها و بخش نامه های موسسه حسابرسی و خط مشی تعیین شده از طرف مدیر فنی می باشد.

د- همکاران مسئول کار :

مسئول کار جهت انجام هر قسمت از کار ، شخص خاصی را تعیین می نماید.

شخص مذکور مسئول انجام کلیه رسیدگی های مربوطه بر اساس دستور العمل ها  و بخش نامه های موسسه و برنامه های تعیین شده توسط مسئول کار بوده و در مقابل مسئول کار پاسخ گو می باشد.

خصوصیات کادر فنی موسسات حسابرسی (در توضیح حسابرس و انواع حسابرسان) :

الف- شریک یا مدیر مسئول :

فردی است که توان مدیریت چند گروه حسابرسی را دارا بوده و بتواند تحت هر شرایطی تصمیات لازم را اتخاذ نماید ؛

ب- مدیر فنی :

فردی است که علاوه بر توانایی مدیریت کامل یک گروه حسابرس و سازماندهی آن جهت انجام چند کار توام قادر باشد که تحت هر شرایطی تصمیات لازم را اتخاذ و مسائل مشاهده شده را به نحو مطلوب حل و فصل نموده و گزارشات مربوطه را به نحو مناسبی آماده و جهت امضا به شریک یا مدیر مسئول ارائه نماید.

ج- مسئول کار :

همان طور که قبلاً گفته شد مسئولان کار ممکن است به دو طبقه سرپرستان و حسابرسان ارشد تقسیم شوند.

بدین جهت خصوصیات هر طبقه به طور جداگانه ذکر می شود :

1-سرپرست :

فردی است که قادر به برنامه ریزی ، نظارت کامل و کنترل کیفی بیش از یک کار حسابرسی ، به بررسی و اصلاح پیش نویس در گزارشات و اتخاذ تصمیم در شرایط عادی می باشد.

2-حسابرس ارشد :

حسابرس ارشد فردی است که قادر به برنامه ریزی و تکمیل یک کار در حجم های مختلف به نحو مطلوب و تهیه پیش نویس گزارشات مربوطه می باشد.

د- همکاران مسئول کار :

همکاران مسئول کار نیز ممکن است به دو طبقه حسابرسان و کمک حسابرسان تقسیم گردند

بنابر این خصوصیات هر طبقه به طور مجزا ارائه می گردد (در توضیح حسابرس و انواع حسابرسان) :

1-حسابرس :

فردی است که بر اساس برنامه های تعیین شده و با نظارت مستمر مسئول کار ، قادر به انجام کلیه رسیدگی های مربوط به قسمت های مختلف پرونده های حسابرسی می باشد ؛

2-کمک حسابرس :

فردی است که فاقد سابقه کار و معلومات موثر در حرفه حسابداری و حسابرسی بوده و بدون نظارت و راهنمایی کامل قادر به انجام کار نمی باشد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا