حسابداری

حساب موجودی کالا

حساب موجودی کالا : موجودی های کالا از مباحث مهم حسابداری است که هم از نظر تئوری و هم در عمل نکات و مسائل خاصی را مطرح می سازد و از سال ها پیش مورد بحث و گفتگوی بسیار حسابداران و صاحب نظران بوده است.

هنوز هم در برخی از مسائل مربوط به موجودی ها بین کلیه حسابداران توافق عقیده کامل وجود ندارد و هر روزه نظرات تازه تری در این زمینه ابراز می شود.

برخی از مولفان را عقیده بر این است که : ” تا زمانی که فعالیت های بازرگانی رو به توسعه می رود و قیمت ها دچار نوسان است این بحث ها و گفتگوها ادامه خواهد داشت. ”

تعریف موجودی کالا (در توضیح حساب موجودی کالا) :

آنچه در بادی امر از اصطلاح ” موجودی کالا ” به نظر مردم غیر حسابدار می رسد ، عبارت است از :

” موجودی کالاهایی که به منظور فروش در یک واحد بازرگانی نگاهداری شده است. “

مانند موجودی رادیو در مغازه رادیو فروشی ، موجودی اغذیه در مغازه اغذیه فروشی و موجودی برنج در تجارت خانه فروشنده برنج.

این تعریف ممکن است در مورد فروشگاه ها و تجارت خانه درست باشد لیکن تعریف جامعی نیست.

زیرا موجودی های یک واحد صنعتی تنها شامل کالاهای خریداری شده به منظور فروش نمی باشد ، بلکه موجودی مواد خام و کالاهای در حین ساخت ( نیمه ساخته ) و ساخته شده را نیز در بر می گیرد.

بنابر این شاید بتوان کفت که موجودی کالا عبارت است از :

” موجودی اجناس آماده برای فروش و موجودی موادی که برای ساختن کالاهای قابل فروش مورد استفاده واقع می شود. “

مشخص است که این تعریف نیز تعریف جامعی نیست و مثلاً اقلامی چون ملزومات مصرفی در کارخانه را نمی تواند در بر گیرد.

حساب موجودی کالا

تعریف جامع (در توضیح حساب موجودی کالا) :

کامل ترین و جامع ترین تعریفی که از اصطلاح موجودی ها یا موجودی های کالا شده است ، به شرح زیر است :

 ” موجودی کالا عبارت است از اقلامی از دارایی مشهود متعلق به یک موسسه که
1-برای فروش در جریان عادی فعالیت های تجاری آن موسسه نگهداری می شود
2-در جریان تولید چنین کالاهایی می باشد و یا
3-در تولید کالاها و خدماتی به همین منظور موردر استفاده قرار می گیرد. “

با بررسی دقیق تعریف فوق چند نکته مهم مورد توجه قرار می گیرد :

1 )

موجودی کالا از جمله اقلام دارایی یک موسسه می باشد.

2 )

اصطلاح موجودی کالا نمی تواند شامل اقلام دارایی غیر مشهود ، مانند حق اختراع ، حق تالیف و نظایر آنها بشود.

3 )

موجودی کالا شامل کالاهای آماده برای فروش ( موجودی کالای خریداری شده به منظور فروش در موسسات تجاری و کالای ساخته شده در سازمان های تولیدی ) ، کالاهای نیمه ساخته و در جریان تولید و کالاها و موادی است که به طور مستقیم یا غیر مستقیم در تولید محصول مورد استفاده قرار می گیرد.

نکته :

بنابر این ، موجودی کالا نمی تواند شامل اقلام دارایی ثابت و استهلاک پذیر بشود.

حتی آن تعداد از دارایی ثابت استهلاک پذیر را نیز که اسقاط و غیر قابل استفاده شناخته شده و قابل فروش باشد ، غالباً نمی توان از جمله انواع موجودی کالا تلقی کرد.

4 )

انواع مختلف موجودی کالا را نمی توان با نام مشخص کرد بلکه ملاک اصلی قرار گرفتن یک دارایی در طبقه ” موجودی کالا ” آن است که دارایی مذکور با قصد و به منظور فروش در جریان عادی فعالیت های تجاری موسسه مربوطه نگهداری شده باشد.

مثال (در توضیح حساب موجودی کالا) :

مثلاً یک تخته قالی که در مغازه قالی فروشی از جمله اقلام موجودی کالا به شمار می آید در دفتر کار یک وکیل دادگستری در شمار اثاثه و از انواع دارایی ثابت می باشد.

یا مبل و صندلی که در یک فروشگاه مبل موجودی کالا تلقی می شود در دفتر یک تجارت خانه در زمره دارایی ثابت استهلاک پذیر شناخته می شود.

5 )

مالکیت یک موسسه نسبت به کالای معین شرط لازم برای محاسبه کالای مذکور در شمار موجودی های کالای آن موسسه می باشد.

به عبارت دیگر ، در موسسه فقط قسمتی از اقلام موجود برای فروش را که متعلق به آن موسسه است می توان به عنوان موجودی کالا تلقی کرد.

نکته (در توضیح حساب موجودی کالا) :

در این مورد مسائل دقیقی ، از جمله نکات زیر ، پیش می آید که باید مورد توجه حسابدار قرار گیرد :

الف )

کالاهایی را که به طور امانی در یک موسسه به معرض فروش گذارده می شود ، نمی توان و نباید در محاسبه موجودی کالای متعلق به آن موسسه به حساب آورد.

بلکه باید در محاسبه موجودی کالای متعلق به موسسه صاحب آن کالاها منظور داشت.

ب )

کالاهایی که به فروش رسیده ولی هنوز از انبار خارج نشده و برای خریدار ارسال نگردیده است با وجود این که در داخل موسسه فروشنده نگاهداری می شود ، عملاً متعلق به موسسه فروشنده نمی باشد.

پ ) (در توضیح حساب موجودی کالا)

کالاهایی که خریداری شده ولی هنوز تحویل گرفته نشده است قاعدتاً در زمره موجودی های کالای موسسه خریدار می باشد در حالی که عملاً در انبار موسسه مذکور وجود خارجی ندارد.

ت )

آیا مبالغی که به عنوان پیش پرداخت و علی الحساب برای خرید کالا به فروشندگان پرداخت شده است باید در محاسبه موجودی کالا در موسسه خریدار منظور گردد ؟

در موارد بندهای ” ب ” و ” پ ” فوق باید توجه داشت که قطعیت انتقال مالکیت کالای مورد معامله ملاک و ضابطه مهمی برای تعیین نحوه عمل حسابدار به شمار می آید.

نکته :

بدیهی است چنانچه در مورد فروش کالا ، عمل فروش و انتقال مالکیت کالای فروخته شده به خریدار قطعیت یافته باشد باید عمل فروش در دفاتر انعکاس یابد و کالای فروش رفته مذکور از میزان موجودی کالا کسر گردد.

همچنین در مورد کالاهای خریداری شده ، غالب حسابداران و صاحب نظران معتقدند که در صورت انتقال قطعی مالکیت آنها به خریدار ، باید کالاهای مذکور در زمره موجودی کالا در موسسه خریدار تلقی شود.

نکته (در توضیح حساب موجودی کالا) :

برخی از حسابداران ترجیح می دهند در مورد کالاهایی که خریداری شده ولی در حال حمل به موسسه خریدار می باشد تعیین موجودی را تا تاریخ تحویل کالاهای مذکور به تعویق بیندازند.

به هر حال باید دانست که عدم محاسبه کالاهای خریداری شده در شمار موجودی های کالا ، موجب بروز اشتباهات مهمی در عملیات حسابداری می شود.

در مورد بند ” ت ” بالا نیز اکثر حسابداران و صاحبان نظر معتقدند که این قبیل پیش پرداخت ها و پرداخت های علی الحساب را نمی توان و نباید در محاسبه موجودی کالا منظور نمود.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا