حسابداری

حقوق صاحبان سهام

حقوق صاحبان سهام در یک واحد تجاری عبارت است از باقیمانده منافع مالک یا مالکان واحد تجاری در دارایی ها ، پس از کسر بدهی از آنها.

بنابر این مبلغ حقوق صاحبان سهام با کسر بدهی ها از دارایی ها به دست می آید( معادله حسابداری ).

وقتی صاحبان سهام دارایی هایی را به شرکت وارد می کنند ، مبلغ ارزیابی شده دارایی ها ، در واقع همان مبلغ افزوده شده به حقوق صاحبان سهام است.

همچنین پس از خلاصه کردن نتایج عملیات ، افزایش در خالص دارایی ها تعیین کننده سود خالص اضافه شده به حقوق صاحبان سهام می باشد.

نکته در خصوص حقوق صاحبان سهام :

چون واحدهای تجاری انفرادی و شرکتی از لحاظ شکل قانونی با یکدیگر تفاوت دارند ، نحوه ارائه بخش حقوق صاحبان سهام آنها با یکدیگر متفاوت است.

واحدهای تجاری انفرادی و تضامنی ( غیر سهامی ) :

حقوق صاحبان سهام در شرکت های انفرادی ، معمولاً در ترازنامه به صورت یک رقم به تنهایی و در شرکت های تضامنی (غیر سهامی) به صورت یک رقم برای هر یک از شرکا ، گزارش می شود.

چون از لحاظ قانونی محدودیتی در برداشت توسط مالکان این نوع واحدها وجود ندارد ، الزام به تفکیک مبالغ سرمایه گذاری شده اولیه توسط مالکان و سودهای اضافه شده طی دوره های مختلف نیست.

شرکت های سهامی :

نحوه ارائه بخش حقوق صاحبان سهام شرکت های سهامی بیشتر تحت تاثیر الزامات قانونی قرار دارد ، به همین جهت این بخش شامل عناوین خاص خود است.

از جمله مهم ترین عناوین بخش حقوق صاحبان سهام این شرکت ها را می توان به موارد زیر اشاره کرد :

1-سرمایه پرداخت شده :

الف- مبلغ اسمی سرمایه :

عبارت است از مجموع مبلغ اسمی سهام یک شرکت.

این مبلغ بیشتر با عناوین سهام عادی و سهام ممتاز نمایش داده می شود.

برای هر یک از این دو نوع سهم ، مبلغ اسمی ، تعداد سهام مجاز ، تعداد منتشره و در جریان و هر گونه امتیاز و تقدم در تقسیم سود و هنگام انحلال ، در ترازنامه یا در یادداشت های همراه افشا می شود.

ب- صرف سهام :

کلیه مبالغ اضافه دریافتی ، بابت فروش سهام نسبت به قیمت اسمی آن ، تحت عنوان صرف سهام ، گزارش می شود.

علاوه بر عنوان صرف سهام برای این قسمت ، از اصطلاح ” مازاد پرداختی نسبت به قیمت اسمی ” نیز استفاه می شود.

 حقوق صاحبان سهام

2-افزایش در حقوق صاحبان سهام از طریق انباشت سود :

الف- سود ( یا زیان ) انباشته :

سود خالص دوره های گذشته که بین سهامداران تقسیم نشده ، در این حساب نگهداری می شود.

ب- اندوخته ها :

هر ساله به دلیل الزامات قانونی ( اندوخته قانونی ) ، تصمیم هیات مدیره مبنی بر کنار گذاشتن بخشی از سود برای توسعه آتی شرکت ( اندوخته طرح توسعه ) ، رعایت اصل محافظه کاری ( اندوخته احتیاطی ) و یا کنار گذاشتن بخشی از سود بابت سایر مصارف ( اندوخته عمومی ) ، مقداری از سود شرکت به جای نگهداری در حساب سود (زیان) انباشته ، در حساب های اندوخته ( با عناوین مختلف ) نگهداری و در واقع محدود می شود.

اندوخته های قانونی ، طرح توسعه و احتیاطی قابل تقسیم بین سهامداران نمی باشد.

از این اندوخته ها در زمان مناسب استفاده لازم به عمل می آید.

ج- سود یا زیان تحقق نیافته ناشی از تغییر ارزش سرمایه گذاری بلند مدت :

طبق استاندارد شماره 115 هیات تدوین استانداردهای حسابداری مالی ، سود یا زیان تحقق نیافته ناشی از تغییر ارزش سرمایه گذاری های بلند مدت آماده فروش ( و نه تجاری ) به صورت حساب های کاهنده یا افزاینده در بخش حقوق صاحبان سهام واحد تجاری گزارش می شود.

لازم به ذکر است که طبق همین استاندارد ، در مورد سرمایه گذاری های تجاری ( کوتاه مدت ) نمی توان چنین کاری کرد و سود یا زیان تحقق نیافته آنها باید در صورت سود و زیان گزارش گردد.

استفاده از اصطلاح اندوخته (در توضیح حقوق صاحبان سهام) :

سابق بر این حسابداران در موارد متعددی از اصطلاح اندوخته استفاده می کردند که بعضاً گمراه کننده نیز بود.

خارج از بحث حسابداری ، اندوخته عموماً به معنای چیزی است که برای مقاصد خاصی ، خصوصاً موارد اضطراری ، کنار گذاشته می شود.

همین معنای عمومی باعث شده تا برخی استفاده کنندگان از صورت های مالی ، تفسیر صحیحی از اصطلاح اندوخته در ترازنامه نداشته باشند.

البته اخیراً سعی شده تا از این اصطلاح در بخش دارایی ها و بدهی های ترازنامه استفاده نشود.

توضیح :

البته استفاده از لغت اندوخته در بخش حقوق صاحبان سهام متداول است.

در این بخش اندوخته به معنای قسمت محدود شده ای از سود (زیان) انباشته است که برای مقاصد خاصی از آن جدا شده  و تحت این عنوان نگهداری می شود.

البته شاید استفاده از اصطلاح ” سود (زیان) انباشته محدود شده برای طرح توسعه ” مناسب تر و روشن تر از اصطلاح ” اندوخته طرح توسعه ” باشد.

در هر صورت بهتر است که از لغت اندوخته فقط در بخش حقوق صاحبان سهام و آن هم برای نشان دادن محدودیت سود (زیان) انباشته ( در توزیع سود بین سهام داران ) استفاده شود.

استانداردهای افشا :

حسابداران از اصل افشا به عنوان مبنایی برای حل مشکلات تهیه صورت های مالی استفاده می کنند.

در ادامه به طور خلاصه برخی از موارد خاص افشا توضیح داده می شود.

عناوین حساب ها :

استفاده از عناوین مختلف برای حساب ها با توجه به تفاوت ماهیت فعالیت واحدهای تجاری اجتناب ناپذیر است.

البته معمولاً سعی می شود برای سهولت ، از کوتاه ترین عناوین استفاده گردد.

ضمن این که عناوین باید برای استفاده کنندگان از صورت های مالی قابل فهم باشد.

در انتخاب بین دو خصوصیت اختصار و قابل فهم بودن ، مورد اخیر اهمیت بیشتری دارد.

مبانی ارزیابی :

هنگام تهیه صورت های مالی فرض بر این است که استفاده کنندگان از این صورت ها ، با اصول عمومی مربوط به ارزیابی دارایی ها و بدهی ها آشنایی دارند.

به دلیل گوناگونی روش های حسابداری مورد استفاده در تهیه صورت های مالی ، جهت تفسیر صحیح صورت های مذکور ، این روش ها باید افشا شوند.

برای مثال هر یک از مبانی ارزیابی موجودی ها شامل اولین صادره از اولین وارده ، اولین صادره از آخرین وارده و میانگین موزون ، منجر به حصول نتیجه کاملاً متفاوتی می شوند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا