حسابداری دولتی

درآمد  اختصاصی درحسابداری دولتی

درآمد  اختصاصی درحسابداری دولتی : یر ماده 14 قانون محاسبات کشور ، درآمد اختصاصی به شرح زیر تعریف شده است :

” درآمد اختصاصی عبارت است از : درآمدهایی که به موجب قانون برای مصرف یا مصارف خاص در بودجه کل کشور ، تحت عنوان درآمد اختصاصی منظور می گردد.  “

در تعریف فوق برای شناسایی درآمد اختصاصی مشخصاتی به شرح تعیین شده است :

1-درآمد اختصاصی باید به موجب قانون وصول شود.

2-درآمد اختصاصی باید برای مصارف خاص پیش بینی شود.

3-درآمد اختصاصی باید در قانون بودجه کل کشور تحت عنوان درآمد اختصاصی پیش بینی شود. بنابر این در وزارت خانه ها و موسسات دولتی که مشمول قانون محاسبات عمومی کشور می باشند.

درآمدی را اختصاصی گویند که دارای مجموع مشخصات فوق باشد ، فقدان هر یک از مشخصات بالا مفهوم قانونی درآمد اختصاصی را تغییر می دهد.

مثال)

به مثال زیر توجه نمایید : فرض می کنیم به موجب قانون به وزارت فرهنگ و آموزش عالی اجازه داده شود که هزینه برگزاری آزمون ورود دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی را از داوطلبان ورود به موسسات عالی دریافت نماید.

به بیان ساده مقرر شود از هر یک از داوطلبان مبلغ 100.000 ريال دریافت گردد و وجوه حاصله به مصرف هزینه برگزاری امتحانات ورودی برسد.

فرض می کنیم در قانون مورد نظر تاکید شود که وجوه حاصله ابتدا به حساب درآمد عمومی کشور در خزانه واریز گردد و خزانه معادل وجوه واریز شده را از محل بودجه عمومی دولت در اختیار وزارت فرهنگ و آموزش عالی قرار دهد تا به مصرف هزینه های برگزاری آزمون ورودی برساند.

در ادامه مثال :

در ادامه مثال فرض می کنیم سازمان برنامه و بودجه بر طبق قانون و با هماهنگی وزارت فرهنگ و آموزش عالی ، مبلغ قابل وصول را در هر سال برآورد و از یک طرف در قسمت درآمد عمومی بودجه سالانه پیش بینی نماید و از سوی دیگر معادل مبلغ درآمد پیش بینی شده ، اعتبار لازم در قسمت بودجه عمومی سالانه دولت ، پیش بینی و منظور نماید.

درآمد  اختصاصی درحسابداری دولتی

حال مثال فوق را در مورد تجزیه قرار داده و با مشخصات سه گانه درآمد اختصاصی به شرح زیر مقایسه می نماییم :

الف- وجوه دریافتی از داوطلبان برای تامین هزینه های آزمون به مصرف خواهد رسید ، لذا وجوه مذکور یکی از مشخصات درآمد اختصاصی را دارد.

ب- وجوه دریافتی به موجب قانون صورت گرفته است.

ج- وجوه دریافتی طبق قانون به حساب درآمد عمومی کشور باید واریز شود ، لذا در این مورد با سومین خصوصیت درآمد اختصاصی مغایرت دارد. بنابراین وجوه دریافتی جزو درآمدهای اختصاصی نمی باشد.

تفاوت درآمد اختصاصی با درآمد عمومی :

درآمدهای عمومی اصولاً به درآمدهایی اطلاق می گردد که در جریان فعالیت های عادی و خدمات روزمره وزارت خانه ها و موسسات دولتی حاصل شود. مصرف درآمد های عمومی محدود به موارد خاص نیست.

با مقایسه مشخصات درآمد عمومی و درآمد اختصاصی ، وجوه تشابه و افتراق آنها به طور خلاصه به شرح زیر است :

1-مجوز قانونی برای وصول و لزوم منظور شدن آنها در قانون بودجه کل کشور جزو وجوه تشابه آنها است.

2-موارد افتراق عبارتند از :

الف )

موارد مصرف درآمدهای اختصاصی قبل از وصول آنها در قانون مربوطه تعیین شده است در حالی که مواد مصرف درآمدهای عمومی ، کلی بوده و محدودیت خاصی برای مصرف آنها وجود ندارد.

ب )

مصرف درآمدهای اختصاصی معمولاً تابع مقررات و ضوابط خاص می باشد.

قوانین و مقررات درآمدهای اختصاصی :

درآمدهای اختصاصی یکی از اقلام دریافت های دولت می باشد. چون در اجرای اصل 53 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دریافت های دولت باید به حساب های خزانه داری کل واریز شود.

لذا وجوه مربوط به درآمدهای اختصاصی کلیه دستگاه های دولتی مانند درآمد عمومی کشور در حساب های خزانه داری کل نزد بانک مرکزی متمرکز می گردد.

چون وجوه اختصاصی برای مصرف یا مصارف خاص دریافت شده است ، وجوه انتقال یافته به خزانه بایستی مجدداً در اختیار دستگاه های دولتی وصول کننده وجوه اختصاصی قرار گیرد تا به مصرف هزینه های اختصاصی برسد.

بنابر این وجوه اختصاصی توسط خزانه به حساب های بانکی دستگاه های دولتی واریز می شود.

ماده 64 قانون محاسبات عمومی کشور :

طبق ماده 64 قانون محاسبات عمومی کشور ، درآمدهای اختصاصی به میزانی که در بودجه مصوب سالانه پیش بینی می شود ، در صورت وصول قابل مصرف است.

یعنی آن که اگر کمتر از درآمد پیش بینی شده در بودجه وصول شود ، فقط تا میزان وصولی قابل مصرف خواهد بود و از طرف دیگر اگر بیش از درآمد پیش بینی شده وصول شود ، فقط تا میزان سقف پیش بینی شده قابل مصرف می باشد.

مثال )

با ذکر مثال های ساده موضوع را روشن می نماییم.

فرض شود بودجه مصوب سال 89 یک دستگاه دولتی 1.000.000 ريال پیش بینی شده باشد :

1 )

دستگاه دولتی مبلغ 900.000 ريال وصول نموده است در این حالت همان طور که مشاهده می شود درآمدهای اختصاصی به میزانی که وصول شده از خزانه دریافت گردیده و به مصرف هزینه های اختصاصی رسیده است.

در چنین حالتی علی رقم آن که دستگاه های دولتی فقط تا سقف میزان وصولی یعنی مبلغ 900.000 ريال از خزانه وجه دریافت می نماید ، پس در بحث وجوه اختصاصی ، هزینه های اختصاصی با درآمد اختصاصی ارتباط مستقیم دارد.

2 )

فرض شود در سال 89 مبلغ 900.000 ريال وصول و به حساب های خزانه واریز و معادل همان مبلغ جهت هزینه های اختصاصی از خزانه دریافت نماید. از مبلغ دریافت شده جمعاً 850.000 ريال به مصرف رساند.

طبق قانون محاسبات مبلغ 50.000 ريال به عنوان مانده مصرف نشده به حساب درآمد عمومی کشور منظور و به حساب های مربوط درخزانه داری کل انتقال می یابد.

3 )

فرض شود دستگاه دولتی مورد بحث مبلغی مازاد معادل مبلغ 1.000.000 ريال بودجه اختصاصی پیش بینی شده ، درآمد اختصاصی دریافت نماید و پس از انتقال آن به حساب خزانه داری مبلغ فوق را از خزانه دریافت کند و تمام آن را به مصرف اختصاصی برساند.

چون معادل سقف درآمد پیش بینی شده درآمد اختصاصی وصول گردیده بنابر این درآمد اختصاصی وصولی مازاد بر درآمد اختصاصی پیش بینی شده وجود نخواهد داشت.

لذا از این بابت وجهی به حساب درآمد عمومی کشور منظور نمی گردد و چون معادل بودجه مصوب اختصاصی هزینه شده است ، لذا وجهی بابت مانده مصرف نشده باقی نمانده است که به حساب خزانه واریز گردد.

4 )

فرض شود که دستگاه دولتی با همان بودجه 1.000.000 ريال مصوب اختصاصی در طول سال 89 مبلغ 1.250.000 ريال درآمد اختصاصی وصول نماید و پس از انتقال آن به حساب خزانه داری کل ، مبلغ 1.000.000 ريال آن برای انجام پرداخت های اختصاصی از خزانه داری کل دریافت نماید.

از مبلغ 1.000.000 ريال جمعاً 950.000 ريال به حساب هزینه و پرداخت های اختصاصی می رسد و بقیه آن معادل مبلغ 50.000 ريال به علت پایان یافتن سال مالی باقی مانده است.

با مقایسه میزان درآمد اختصاصی وصولی و مبلغ درآمد اختصاصی پیش بینی شده ، نتیجه می گیریم 250.000 ريال درآمد اختصاصی بیشتر از مبلغ پیش بینی شده وصول شده است.

وصول درآمد مازاد بر درآمد پیش بینی شده     250.000=1.000.000-1.250.000

از سوی دیگر مبلغ 1.000.000 ريال از خزانه دریافت شده است که فقط 950.000 ريال آن مصرف شده است. لذا مبلغ 50.000 ريال مانده مصرف نشده باقی مانده است.

به این ترتیب جمع وجوهی که در پایان سال 89 بایستی به حساب درآمد عمومی کشور منظور گردد ، به شرح زیر است :

مازاد مصرف نشده + وصولی مازاد بر پیش بینی = مبلغ قابل انتقال به خزانه

300.000=50.000+250.000

درآمد  اختصاصی درحسابداری دولتی

عملیات حسابداری حساب های مستقل وجوه درآمد اختصاصی (در توضیح درآمد اختصاصی درحسابداری دولتی) :

جهت نگهداری حساب های درآمدهای اختصاصی و امور مربوط به دریافت و پرداخت وجوه اختصاصی از یک سری حساب ( سرفصل ) به شرح زیر استفاده می شود :

جاری با خزانه-بودجه اختصاصی  ؛

اعتبارات مصوب اختصاصی ؛

بانک درآمداختصاصی ؛

خزانه تمرکز وجوه اختصاصی ؛

درآمد اختصاصی ؛

هزینه اختصاصی سال جاری ؛

پیش پرداخت اختصاصی سال جاری ؛

علی الحساب اختصاصی سال جاری ؛

بانک پرداخت اختصاصی ؛

پیش پرداخت اختصاصی سنواتی ؛

علی الحساب اختصاصی سنواتی ؛

اندوخته پیش پرداخت و علی الحساب سنواتی اختصاصی ؛

هزینه اختصاصی از محل اعتبارات سنواتی ؛

1 ) (در توضیح درآمد اختصاصی درحسابداری دولتی)

پیش پرداخت اختصاصی سنواتی                  xx

علی الحساب اختصاصی سنواتی                   xx

.     اندوخته پیش پرداخت و علی الحساب اختصاصی سنواتی       xx

ثبت عملیات مربوط به افتتاح حساب های سنواتی

2 )

جاری با خزانه-بودجه اختصاصی                   xx

.                  اعتبارات مصوب اختصاصی                               xx

آرتیکل مربوط به ابلاغ بودجه اختصاصی

3 )

بانک درآمد اختصاصی                               xx

.                    درآمد اختصاصی                                        xx

وصول درآمد اختصاصی

توضیح آن که بانک درآمد اختصاصی ، شماره حساب بانکی غیر قابل برداشت می باشد که از طریق خزانه داری کل در بانک ملی افتتاح می شود.

4 )

خزانه تمرکز وجوه اختصاصی                      xx

.                   بانک درآمد اختصاصی                                 xx

ارسال وجوه اختصاصی به خزانه

5 )

اعتبارات مصوب اختصاصی                         xx

.               جاری با خزانه-بودجه اختصاصی                         xx

درخواست وجه از خزانه

6 )

بانک پرداخت اختصاصی                            xx

.                خزانه تمرکز وجوه اختصاصی                            xx

دریافت از خزانه طی درخواست شماره ….

تعدیلات (در توضیح درآمد اختصاصی درحسابداری دولتی) :

الف )

منظور نمودن مانده درآمد مصرف نشده و مازاد وصولی بر پیش بینی به حساب درآمد عمومی.

برای محاسبه درآمد مصرف نشده و مازاد وصولی از فرمول های زیر استفاده می شود :

1-ابتدا بودجه مصوب را طبق فرمول زیر محاسبه می کنیم :

 بانک پرداخت اختصاصی  + جاری با خزانه-بودجه اختصاصی = بودجه مصوب
علی الحساب اختصاصی سال جاری+ پ پ سال جاری اختصاصی + هزینه اختصاصی +

2-درآمد اختصاصی مصرف نشده از یکی از دو فرمول زیر محاسبه می شود :

بانک پرداخت جاری + جاری باخزانه-بودجه اختصاصی = درآمد اختصاصی مصرف نشده
= درآمد اختصاصی مصرف نشده
( علی الحساب سال جاری + پ پ سال جاری اختصاصی + هزینه اختصاصی سال جاری ) – بودجه مصوب

 

3-

درآمد مازاد بر پیش بینی = درآمد اختصاصی – بودجه مصوب

4-

مبلغ قابل انتقال به درآمدعمومی= درآمداختصاصی مصرف نشده + درآمد مازاد بر پیش بینی

 

جهت منظور نمودن مبلغ قابل انتقال به درآمد عمومی از آرتیکل های زیر استفاده می نماییم :

درآمد اختصاصی                          xx

.             درآمد عمومی                               xx

منظور نمودن مانده درآمد مصرف نشده و مازاد بر پیش بینی به حساب درآمد عمومی

درآمد عمومی                            xx

.               بانک پرداخت اختصاصی          xx

.               خزانه تمرکز وجوه اختصاصی    xx

انتقال مانده مصرف نشده و مازاد وصولی در پیش بینی به حساب درآمد عمومی خزانه

ب ) (در توضیح درآمد اختصاصی درحسابداری دولتی)

ایجاد اندوخته لازم برای مانده پیش پرداخت و علی الحساب سال جاری : چون مانده پیش پرداخت و علی الحساب اختصاصی سال جاری قابل انتقال به سال بعد است.

لذا ابتدا عناوین آنها را از سال جاری به سنواتی تغییر می دهیم و به لحاظ آن که پیش پرداخت و علی الحساب مذکور از محل درآمد اختصاصی سال جاری تامین و پرداخت شده است ، به میزان لازم معادل مانده پیش پرداخت و علی الحساب مستهلک نشده سال جاری اندوخته ایجاد می کنیم تا همراه حساب های مذکور به سال بعد انتقال یابد :

پیش پرداخت اختصاصی سنواتی                       xx

علی الحساب اختصاصی سنواتی                        xx

.           پیش پرداخت اختصاصی سال جاری                       xx

.             علی الحساب اختصاصی سال جاری                      xx

تغییر عناوین پیش پرداخت و علی الحساب سال جاری به سنواتی

درآمد اختصاصی                                    xx

.     اندوخته پیش پرداخت و علی الحساب سنواتی اختصاصی       xx

ایجاد اندوخته لازم برای مانده پیش پرداخت و علی الحساب اختصاصی سال جاری

بستن حساب های موقت و دائم (در توضیح درآمد اختصاصی درحسابداری دولتی) :

الف- بستن حساب های موقتی :

پس از انجام تعدیلات ، حساب های موقت به شرح زیر بسته می شود :

1 )

ابتدا مانده حساب های بودجه ای با ثبت معکوس صفر می شوند :

اعتبارات مصوب                                xx

.         جاری با خزانه-بودجه اختصاصی            xx

بستن حساب های بودجه ای

2 ) (در توضیح درآمد اختصاصی درحسابداری دولتی)

سپس مانده حساب درآمد اختصاصی سال جاری با مانده حساب هزینه اختصاصی سال جاری با ثبت آرتیکل زیر صفر می شود :

درآمد اختصاصی                              xx

.         هزینه اختصاصی سال جاری                  xx

بستن درآمد و هزینه اختصاصی

3 )

چون هزینه اختصاصی از محل اعتبارات سنواتی نیز از محل اندوخته پیش پرداخت و علی الحساب اختصاصی سنواتی انجام گرفته است ، لذا باید در پایان سال مالی به بدهکار حساب اخیر منظور و بسته شود :

اندوخته پ پ و علی الحساب اختصاصی سنواتی      xx

.       هزینه اختصاصی از محل اعتبارات سنواتی                   xx

بستن حساب هزینه اختصاصی – حساب های سنواتی

ب- بستن و انتقال حساب های دائمی (در توضیح درآمد اختصاصی درحسابداری دولتی) :

در پایان سال مالی مانده حساب های دائمی پیش پرداخت اختصاصی سنواتی و علی الحساب اختصاصی سنواتی با اندوخته پیش پرداخت و علی الحساب اختصاصی سنواتی به شرح آرتیکل زیر بسته و در آغاز سال مالی بعد با ثبت معکوس افتتاح می شود :

اندوخته پ پ و علی الحساب اختصاصی سنواتی      xx

.                   پیش پرداخت اختصاصی سنواتی                   xx

.                   علی الحساب اختصاصی سنواتی                    xx

بستن حساب های دائمی

عملیات حسابداری مربوط به درآمد اختصاصی واحدهای تابعه و نحوه انعکاس آن در دفاتر سازمان مرکزی (در توضیح درآمد اختصاصی درحسابداری دولتی) :

فرض می شود سازمان دولتی الف دارای چند واحد تابعه در استان ها و شهرستان ها باشد. فعالیت های مالی مربوط به درآمدها و هزینه های اختصاصی واحدهای تابعه و سازمان مرکزی به صورت زیر نشان داده می شود :

الف )

جمع درآمدهای اختصاصی وصولی واحدهای تابعه که به حساب های بانکی محل واریز گردیده مبلغ 20.000 ريال بوده است که در دفاتر واحدهای تابعه به شرح زیر ثبت شده است :

بانک درآمد اختصاصی                            20.000

.                درآمد اختصاصی وصولی                          20.000

لازم به توضیح است که انعکاس هم زمان وصول درآمدهای اختصاصی محلی در دفاتر سازمان مرکزی ضرورتی ندارد.

ب ) (در توضیح درآمد اختصاصی درحسابداری دولتی)

بانک ملی محل وصول درآمدهای اختصاصی واحدهای تابعه از طریق خزانه دستور داده شده است که در پایان هر ماه موجودی حساب بانک درآمد اختصاصی  را مستقیماً به حساب تمرکز وجوه درآمدهای اختصاصی خزانه انتقال داده و مراتب را به واحدتابعه در محل سازمان مرکزی و خزانه با ارسال اعلامیه انتقال وجه ، اطلاع دهد.

واحدهای تابعه با دریافت اعلامیه انتقال وجه درآمد اختصاصی از بانک ملی محل آرتیکل زیر در را در دفاتر خود ثبت می نمایند:

درآمد اختصاصی ارسالی                           20.000

.                      بانک درآمد اختصاصی                      20.000

1-سازمان مرکزی به محض دریافت اعلامیه های انتقال وجه درآمد اختصاصی واحدهای تابعه آرتیکل زیر را در دفاتر خود ثبت و صورت حساب درآمدهای وصولی را از واحدهای مذکور مطالبه می نمایند :

خزانه متمرکز وجوه اختصاصی                  20.000

.        جاری اختصاصی با واحدهای تابعه                    20.000

ج ) (در توضیح درآمد اختصاصی درحسابداری دولتی)

واحدهای تابعه ، صورت حساب درآمد اختصاصی وصولی هر ماه را همراه مدارک مربوط و اعلامیه های انتقال وجه به حساب تمرکز وجوه اختصاصی خزانه جهت اعمال حساب به سازمان مرکزی ارسال می کنند و آرتیکل زیر را در دفاتر خود ثبت می نمایند :

درآمد اختصاصی وصولی                          20.000

.            درآمد اختصاصی ارسالی                           20.000

با این ترتیب حساب های مربوط به وصول و ارسال درآمدهای اختصاصی در پایان هر ماه بسته می شوند و مانده هر یک از حساب های فوق نمایان گر عدم ارسال صورت حساب درآمد اختصاصی به سازمان مرکزی می باشد.

2-سازمان مرکزی با دریافت صورت حساب درآمد های اختصاصی از واحدهای تابعه با ثبت آرتیکل زیر در دفاتر خود ، صورت حساب مذکور را به درآمد قطعی منظور می نمایند :

جاری اختصاصی با واحدهای تابعه              20.000

.          درآمد اختصاصی                                  20.000

حساب جاری اختصاصی با واحدهای تابعه یک حساب واسطه بوده و مانده بستانکار آن همواره نشان دهنده میزان صورت حساب های تحویل نشده درآمد اختصاصی واحدهای تابعه می باشد.

د ) (در توضیح درآمد اختصاصی درحسابداری دولتی)

واحدهای تابعه در سال مالی جمعاً مبلغ 18.000 ريال جهت پرداخت هزینه های اختصاصی خود از سازمان مرکزی درخواست وجه نموده اند و سازمان مرکزی وجه درخواست های واحدهای تابعه را به حساب های پرداخت اختصاصی که در شعب بانک ملی محل واریز گردیده است.

ثبت فعالیت های مالی فوق در دفاتر واحدهای تابعه به ترتیب زیر است :

بانک پرداخت اختصاصی                                  18.000

.         دریافتی از محل درآمدهای اختصاصی                           18.000

3-سازمان مرکزی وجوه درخواست های واحدهای تابعه را از بانک پرداخت اختصاصی خود برداشت و به حساب های پرداخت اختصاصی مربوط به واحدهای تابعه انتقال می دهد و با ثبت آرتیکل زیر فعالیت مالی فوق را در دفاتر مربوطه منعکس می نماید :

پ پ اختصاصی-سال جاری                              18.000

.          بانک پرداخت اختصاصی                                       18.000

ذ )

واحد تابعه در طول سال مالی مبلغ 15.000 ريال هزینه نموده اند که دردفاتر واحدهای مذکور به ترتیب زیر ثبت می شود :

پرداختی از محل درآمدهای اختصاصی               18.000

.            بانک پرداخت اختصاصی                                     18.000

و ) (در توضیح درآمد اختصاصی درحسابداری دولتی)

واحدهای تابعه پس از انجام پرداخت های اختصاصی ، صورت حسابی حاوی اطلاعاتی در مورد هزینه های انجام شده ، همراه مدارک لازم به سازمان مرکزی ارسال می دارند تا به حساب هزینه قطعی منظور گردد.

ضمناً مانده مصرف نشده وجوه دریافتی به حساب سازمان مرکزی انتقال می یابد و اعلامیه انتقال وجه ضمیمه صورت حساب به مرکز ارسال می گردد.

ثبت آرتیکل های مربوط به واحدهای تابعه به شرح زیر است :

دریافتی از محل درآمدهای اختصاصی               18.000

.          پرداختی از محل درآمدهای اختصاصی                       15.000

.          بانک پرداخت اختصاصی                                        3.000

با ثبت آرتیکل فوق حساب دریافتی و پرداختی وجوه اختصاصی در دفاتر واحدهای تابعه بسته می شود.

4 ) (در توضیح درآمد اختصاصی درحسابداری دولتی)

سازمان مرکزی به محض دریافت صورت حساب های هزینه اختصاصی واحدهای تابعه و اعلامیه های انتقال مانده مصرف نشده با ثبت آرتیکل زیر ، پرداخت های واحدهای تابعه را به حساب هزینه اختصاصی منظور و پیش پرداخت واحدهای   مذکور را مستهلک می کند.

با این ترتیب حساب واحدهای تابعه در دفاتر سازمان تسویه می گردد :

هزینه اختصاصی                          15.000

بانک پرداخت اختصاصی                 3.000

.       پ پ اختصاصی سال جاری                        18.000

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا