حسابداری

صورت مغایرت بانکی

در این مقاله مد نظر است در خصوص صورت مغایرت بانکی ، نحوه تهیه و عملیات مربوطه توضیحاتی ارائه گردد.

صورت حساب بانک :

معمولاً بانک ها به صورت ماهانه ، شش ماهه ، سالانه و یا در مواقع معینی که دارنده حساب تقاضا می نماید برای وی صورت حساب می فرستند.

البته امروزه با توجه به گسترش بانکداری الکترونیک ، دستیابی به صورت حساب آسان تر و درتمامی مواقع امکان پذیر است.

صورت حساب بانک معمولاً دارای شش ستون به شرح زیر است (در توضیح صورت مغایرت بانکی) :

1-ستون تاریخ :

برای ذکر تاریخ تودیع وجه به حساب جاری و وصول چک ها از حساب مذکور ؛

2-ستون شرح :

که در صورت لزوم مشخصات دریافت و پرداخت وجوه در این ستون نوشته می شود ؛

3-ستون شماره سند یا چک :

در این ستون شماره سند ثبت شده در سیستم بانکی و یا شماره چک صادره درج می گردد ؛

4-ستون بدهکار :

در این ستون مبلغ چک های صادره از حساب جاری ثبت و یا به عبارت دیگر حساب دارنده حساب نزد بانک معادل وجوه مزبور ، بدهکار می شود.

در این ستون همچنین مبالغ مربوطه به حواله های صادره از حساب بانکی و یا برداشت های احتمالی از طریق عابر بانک و نیز کارمزد های بانکی نیز ثبت می گردد.

5-ستون بستانکار (در توضیح صورت مغایرت بانکی) :

در این ستون وجوه تودیع شده به بانک ثبت و یا به عبارت دیگر حساب دارنده حساب نزد بانک معادل وجوه مزبور بستانکار می شود.

در این ستون همچنین مبالغ مربوطه به حواله های وارده نیز درج می گردد.

در خصوص حساب کوتاه مدت و بلند مدت بانکی که سود به آنها تعلق می گیرد نیز ، مبلغ مربوط به سود مذکور در این ستون ثبت می شود.

6-ستون مانده :

که حاکی از موجودی حساب جاری ( و یا در موارد استثنایی بدهی صاحب حساب به بانک ) در هر زمان می باشد.

بدیهی است اقلام مندرج در ستون بدهکار صورت حساب بانک باید با اعداد ثبت شده در ستون بستانکار حساب بانک در دفاتر دارنده حساب و همچنین مبالغ مذکور در ستون بستانکار صورت حساب بانک باید با اقلام مندرج در ستون بدهکار حساب بانک در دفاتر صاحب حساب ، تطبیق کند.

عملاً به ندرت ممکن است موجودی حساب جاری در دفاتر دارنده حساب با مانده حساب در صورت حساب بانک عیناً با یکدیگر مطابقت داشته باشد.

به منظور تشخیص و مطالعه علل این نابرابری باید نکات زیر مورد توجه قرار گیرد :

1-چک های معوق (در توضیح صورت مغایرت بانکی) :

منظور از چک های معوق چک هایی است که دارنده حساب صادر و به اشخاص دیگر تسلیم داشته و در دفاتر حسابداری خود عمل کرده است ولی دارندگان چک های مزبور تا تاریخ تهیه صورت حساب بانکی برای دریافت وجه آنها به بانک مراجعه نکرده است.

2-سپرده های بین راهی ( سپرده های در جریان تودیع به بانک ) :

هنگامی که مبالغی به منظور تودیع در حساب جاری نزد بانک ارسال می شود ممکن است بلافاصله در دفاتر بانک به ثبت نرسد در حالی که به محض تودیع وجه مذکور به بانک مراتب در دفاتر دارنده  حساب ثبت شود ( مانند وجوهی که عصر آخرین روز ماه به بانک تودیع می شود ولی در دفاتر بانک به تاریخ صبح نخستین روز ماه بعد به ثبت می رسد ).

بنابر این چنانچه قبل از ثبت مبالغ مذکور در دفاتر بانک صورتحساب بانکی تهیه شود اختلافی معادل این مبالغ بین صورت حساب بانک و حساب بانک در دفاتر دارنده حساب پیش خواهد آمد.

3-وجوه دریافتی توسط بانک به حساب موسسه دارنده حساب که اعلامیه بانکی آن هنوز به دست موسسه مذکور نرسیده و در دفاتر وی ثبت نشده است :

بدیهی است ، در این قبیل موارد نیز صورتحساب بانک با حساب بانک در دفاتر دارنده حساب مطابقت نخواهد داشت.

4-کارمزد و سایر هزینه های بانکی :

مانند هزینه بهره ، هزینه کارمزد ، بهای دسته چک و نظایر آنها.

این قبیل هزینه ها مستقیماً توسط بانک به بدهکار حساب دارنده حساب منظور می شود.

دارنده حساب با وصول صورت حساب بانک از میزان این هزینه ها اطلاع می یابد و آنها را در دفاتر خود ثبت می کند.

5-چک های لاوصول (در توضیح صورت مغایرت بانکی) :

اگر دارنده حساب ، چکی به بانک بسپارد تا وجه آن پس از وصول به بستانکار حساب جاری وی منظور شود ، در صورت لاوصول بودن چک ، مراتب به توسط بانک به دارنده حساب اطلاع داده می شود و وی معادل مبلغ چک مزبور حساب بانک را بستانکار می کند.

در صورتی که حساب بانک در دفاتر دارنده حساب معادل چک های لاوصول اصلاح نشده باشد ، مانده حساب مذکور با مانده مندرج در صورت حساب بانکی مساوی نخواهد بود.

6-اسنادی که برای وصول به بانک سپرده یا نزد بانک تنزیل شده است :

چنانچه این قبیل اسناد در دفاتر موسسه دارنده حساب به طور قطعی عمل شده لکن بانک نتوانسته باشد آنها را تا تاریخ ارسال صورت حساب مشتری به حیطه وصول در آورد ، اختلافی معادل اسناد مذکور بین صورت حساب بانکی و حساب بانک در دفاتر موسسه دارنده حساب مشهود خواهد بود.

سایر موارد (در توضیح صورت مغایرت بانکی) :

علاوه بر موارد شش گانه فوق که علل اصلی بروز اختلاف بین مانده صورت حساب بانکی و حساب بانک در دفاتر دارنده حساب به شمار می آیند ، اشتباهاتی نیز که در اقلام مندرج در حساب بانک در دفاتر مشتری و حساب مشتری در دفاتر بانک به وقوع می پیوندد موجب عدم مطابقت صورت حساب بانکی با دفاتر دارنده حساب می شود.

صورت مغایرت بانکی

صورت مغایرت بانکی :

صورت مغایرات بانک عبارت از صورتی است که از موارد اختلاف و مغایرات موجود بین صورت حساب بانک و حساب بانک در دفاتر دارنده حساب که حداقل ماهی یک بار و یا در مواقع دیگری که صورت حساب بانکی مورد مطالعه قرار می گیرد تهیه می شود.

با تهیه این صورت حساب می توان به علل وجود اختلافات مذبور پی برد.

برای تهیه صورت مغایرت بانکی باید به ترتیب اقدامات زیر را به عمل آورد (در توضیح صورت مغایرت بانکی) :

1 )

مقایسه کلیه پرداخت های نقدی و چک هایی که به حساب جاری منظور شده است.

به هنگام این مقایسه باید اقلامی که در هر دو صورت حساب دیده می شود و با یکدیگر مطابقت دارد با علامت خاص مشخص شود.

2 )

کنترل چک های صادره ثبت شده در دفاتر ( و ته چک مربوطه ) با اقلام چک های پرداختی توسط بانک که در صورت حساب بانکی ملاحظه می شود.

در این مقایسه نیز باید در مقابل اقلام کنترل شده علامت مخصوص گذارده شود.

3 )

تعیین اقلام باز ( یعنی اعدادی که با علامت مشخص نشده است ) و مطالعه اقلام مذکور.

4 ) (در توضیح صورت مغایرت بانکی)

تعیین چک های معوق که در دفاتر دارنده حساب به بستانکار حساب بانک منظور شده لکن هنوز توسط بانک پرداخت نشده و در صورت حساب بانکی انعکاس نیافته است.

5 )

تعیین سپرده های بین راهی که در دفاتر دارنده حساب به بدهکار حساب بانک منظور شده ولی تا تاریخ تنظیم صورت حساب بانکی در دفاتر بانک به ثبت نرسیده است.

6 )

تعیین وجوه دریافتی بانک به حساب موسسه دارنده حساب که هنوز در دفاتر دارنده حساب عمل نشده است.

7 )

تعیین مبلغ کارمزد و سایر هزینه های بانکی در صورت حساب بانکی به بدهکار حساب دارنده حساب منظور شده ولی هنوز در دفاتر وی به ثبت نرسیده است.

8 ) (در توضیح صورت مغایرت بانکی)

مطالعه در اینکه آیا چک های معوق مندرج در صورت مغایرات بانکی منعکس شده است یا خیر.

در صورتی که این قبیل چک ها هنوز توسط دارندگان آنها به مرحله وصول در نیامده باشد باید مجدداً در صورت مغایرات ذکر شود.

9 )

مطالعه در اینکه آیا سپرده های بین راهی که در پایان ماه قبل ( هنگام تهیه صورت مغایرت پیشین ) در دفاتر بانک به ثبت نرسیده بود ، طی ماه گذشته در دفاتر مذکور عمل شده است یا خیر.

10 )

تعیین و تشخیص اشتباهاتی که در ثبت اعداد و ارقام در دفاتر موسسه دارنده حساب یا در صورت حساب بانکی رخ داده است.

11 )

تهیه صورت مغایرات بانک و انجام عملیات اصلاحی لازم با ثبت آرتیکل های مورد نیاز در دفاتر حساب.

شکل صورت مغایرت بانکی :

صورت مغایرات بانک را می توان به انحاء و اشکال مختلف تهیه کرد.

ذیلاً چند نمونه از فرم های متداول صورت مذکور مورد مطالعه قرار می گیرد :

نمونه اول (در توضیح صورت مغایرت بانکی) :

در این روش مانده حساب بانک در دفاتر دارنده حساب مورد توجه قرار گرفته و پس از انجام اصلاحات لازمه در آن ، نتیجه حاصله با مانده مذکور در صورت حساب بانکی تطبیق می شود.

به عبارت دیگر :

موجودی حساب جاری طبق دفاتر دارنده حساب  :

اضافه می شود :

.                  1-وجوه دریافتی بانک که اعلامیه بانکی

.                  آن به دست دارنده حساب نرسیده است :

.                  2-چک های معوق :

کسر می شود :

.                  1-سپرده های بین راهی :

.                  2-کارمزد و سایر هزینه های بانکی که در

.                  دفاتر دارنده حساب ثبت نشده است :

نتیجه : موجودی حساب جاری طبق صورت حساب بانک :

نمونه دوم (در توضیح صورت مغایرت بانکی) :

در این رویه ، به عکس رویه فوق ، اصطلاحات لازمه نسبت به مانده مندرج در صورت حساب بانکی به عمل می آید و نتیجه آن با موجودی حساب در دفاتر دارنده حساب مطابقت می کند.

به طور خلاصه طرز عمل به شرح زیر می باشد :

موجودی حساب جاری طبق صورت حساب بانک :

اضافه می شود :

.                  1-سپرده های بین راهی :

.                  2-کارمزد و سایر هزینه های بانکی که در

.                  دفاتر دارنده حساب ثبت نشده است :

کسر می شود :

.                  1-وجوه دریافتی بانک که اعلامیه بانکی

.                  آن به دست دارنده حساب نرسیده است :

.                  2-چک های معوق :

نتیجه : موجودی حساب جاری طبق دفاتر صورت حساب بانک :

نمونه سوم :

در این روش مانده مندرج در دفاتر دارنده حساب و مانده ثبت شده در صورت حساب بانکی هر دو اصلاح می شود تا وضع حقیقی حساب بانک در تاریخ تهیه صورت مغایرات به دست آید.

چگونگی اصلاحات صورت مغایرات در این روش را می توان به ترتیب زیر خلاصه کرد (در توضیح صورت مغایرت بانکی) :

موجودی حساب جاری طبق دفاتر حساب :

اضافه می شود :

.         وجوه دریافتی بانک که اعلامیه بانکی آن به دست

.         دارنده حساب نرسیده است :

کسر می شود :

کارمزد بانک و سایر هزینه های بانکی :

نتیجه : مانده واقعی حساب جاری در تاریخ تنظیم صورت مغایرات :

موجودی حساب جاری طبق صورت حساب بانکی :

اضافه می شود :

سپرده های بین راهی :

کسر می شود : چک های معوق :

نتیجه : مانده واقعی حساب جاری در تاریخ تنظیم صورت مغایرات :

نکته (در توضیح صورت مغایرت بانکی) :

از روش های سه گانه بالا ، روش اول کمتر مورد استفاده حسابداران قرار می گیرد و اصولاً روش مطلوبی تلقی نمی گردد.

روش دوم در سابق متداول بود و امروزه کمتر به کار می رود.

لکن ، روش سوم طریقه ای است که امروزه در دنیا بیشتر متداول می باشد و به علت مزایای خاص آن جایگزین سایر روش ها شده است.

اهم این مزایا به شرح زیر می باشد :

1-در این روش مانده واقعی حساب بانک در تاریخ تهیه صورت مغایرات محاسبه می شود.

2-صورت مغایراتی که بدین طریقه تهیه می شود ريال مبنای مناسبی است برای انجام اصلاحات در دفاتر دارنده حساب بانک.

عنوان صورت مغایرات بانکی (در توضیح صورت مغایرت بانکی) :

صورت مغایرات از صورت حساب های اصلی یک سیستم حسابداری نیست و به همین مناسبت حسابداران آزادی عمل بیشتری در اتخاذ تصمیم نسبت به فرم و شکل صورت مزبور دارند.

لکن بهتر است صورت مذکور که در پایان دوره مالی نیز تهیه و غالباً به عنوان یکی از ضمائم ترازنامه به صورت حساب مذکور پیوست می شود ، دارای عنوانی شامل سه سطر باشد :

سطر اول :

نام موسسه دارنده حساب

سطر دوم :

نام صورت حساب یعنی ” صورت مغایرات بانک ” یا ” صورت مغایرات حساب جاری شماره … بانک …  ”

سطر سوم (در توضیح صورت مغایرت بانکی) :

تاریخ ؛ تاریخ صورت مغایرات یک روز معین می باشد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا