متفرقه

مفهوم بورس

مفهوم بورس : بورس به مکانی گفته می شود که در آن پاره ای از کالاها و اوراق بهادار قیمت گذاری می شوند ، سپس بر روی کالاها و اوراق بهادار مزبور معاملاتی انجام می گیرد. در این مقاله مقاله توضیحاتی پیرامون مفاهیم ، وظایف ، مزایا و انواع معاملات بورس توضیحاتی ارائه می گردد.

آن چه در بورس قیمت گذاری و معامله می شود ( مفهوم بورس ) :

– اگر کالا باشند ، آن را بورس کالا می نامند و به نام آن کالا نام گذاری می کنند مانند بورس غلات ، بورس پنبه ، بورس قند و شکر ، بورس قهوه و … .

– اگر سهام مؤسسات تولیدی و سایر اوراق بهادار که از جانب دولت یا بخش های خصوصی انتشار یافته است باشد ، بورس را بورس اوراق بهادار می نامند.

تعریف بورس ( درک بهتر مفهوم بورس ) :

به منظور درک بهتر مفهوم بورس می توان بورس را این گونه تعریف نمود :

بورس ، یک نوع بازار مالی است که در آن سرمایه در معرض عرضه و تقاضا قرار می گیرد و تدبیری است برای منحرف کردن مقدار قابل ملاحظه ای از منابع کشور از تهیۀ کالاها و خدمات مصرفی به سوی تولید کالاهای سرمایه ای.

به عبارت دیگر ، بورس از راه تشویق مردم به سرمایه گذاری از محل پس اندازهای خود ، سرمایه را متمرکز می کند و زمینه لازم را برای رشد و توسعه اقتصادی جامعه فراهم می کند.

برخی از بورس های عمده جهان عبارتند از : بورس لندن ، بورس توکیو ، بورس نیویورک ، بورس هلند ، بورس فرانسه.

وظایف بورس :

پس از ارائه تعریف بورس به منظور آشنایی بیشتر با مفهوم بورس به بیان وظایف آن می پردازیم.

برای آنکه بورس بتواند بین پس اندازهای افراد و امکانات سرمایه گذاری جامعه روابط لازم را برقرار کند ، عملیاتی را انجام می دهد.

این عملیات را «وظایف بورس»می نامند.

پاره ای از وظایف بورس عبارتند از :

(1) تعیین قیمت کالا ، سهام مؤسسات و سایر اوراق بهادار صرفا تحت تأثیر قانون عرضه و تقاضا و اوضاع و احوال اقتصادی موجود بدون آنکه تحت تأثیر نظرها و خواسته های شخص یا اشخاص قرار گیرد.

(2) تهیه آخرین آمارها و اطلاعات درباره وضعیت مالی و اقتصادی شرکت هایی که سهام آن ها برای معامله در بورس پذیرفته شده است و قرار دادن این آمارها و اطلاعات در اختیار تمامی کسانی که قصد انجام معامله بر روی آن ها را دارند.

(3) دادن نظر مشورتی در زمینه تهیه و تنظیم و تجدید نظر در مقررات مربوط به انتشار اوراق بهادار دولتی و خصوصی با در نظر گرفتن امکانات پس انداز در جامعه و شرایط بازار پول و سرمایه.

مفهوم بورس

مزایای بورس :

در راستای آشنایی بیشتر با مفهوم بورس معروض می دارد ، وجود بورس و فعالیت های آن در اقتصاد جامعه آثار و نتایج مطلوب بسیاری دارد که پاره ای از آن ها عبارتند از :

1 )

بورس وسیله ای است برای ایجاد تماس بین عرضه کنندگان و تقاضا کنندگان سرمایه و تنظیم معاملات بازار سرمایه.

2 )

بورس با جذب و به کار انداختن مقدار قابل ملاحظه ای از سرمایه های راکد ، حجم سرمایه گذاری در جامعه را بالا می برد.

3 )

صاحبان صنایع و بازرگانان می توانند اوراق بهادار مورد قبول بورس را نزد بانک ها و مؤسسات اعتباری وثیقه بگذارند و با دریافت اعتبار مورد نیاز جریان نقدینگی بنگاه های خود را تنظیم کنند.

4 )

وجود بورس و قیمت گذاری کالاها ، سهام و اوراق بهادار در آن به میزان قابل ملاحظه ای از نوسان شدید قیمت ها جلوگیری می کند و اطمینان لازم را در عرصه های فعالیت بازرگانی پدید می آورد و راه را برای گسترش بازرگانی داخلی و خارجی هموار می سازد.

5 )

وجود بورس زمینه پس انداز را در جامعه تشویق کرده ، پس انداز ها را به مصارف مفید اقتصادی سوق می دهد و در تخفیف نرخ تورم مؤثر است.

6 )

وجود بورس تفکیک مدیریت بنگاه ها را از مالکیت آن ها امکان پذیر می سازد و بدین گونه راه را بر کارآیی و اثر بخشی سازمان های اقتصادی جامعه می گشاید.

7 )

بورس با شرکت دادن تعداد زیادی از مردم جامعه در سرمایه گذاری ها به عادلانه تر کردن توزیع در آمد و ثروت در سطح کشور کمک می کند.

8 )

بورس و فعالیت های آن سرمایه های لازم را برای اجرای پروژه های دولتی و خصوصی فراهم می کند.

نقش بورس در بازرگانی و اقتصاد جامعه ( مفهوم بورس ) :

وجود بورس و فعالیت های آن ، و آشنایی با مفهوم بورس ، درهای واحدهای اقتصادی را به روی مردم جامعه می گشاید و مردم را برای شرکت در سرمایه گذاری در واحدهای اقتصادی تشویق می کند و از این رهگذر ، واحدهای اقتصادی جامعه شرکای بیشتری پیدا می کنند.

مشارکت تعداد زیادی از مردم جامعه در سرمایه گذاری های واحدهای اقتصادی حداقل دو نتیجه مطلوب به بار می آورد :
1 )

واحدهای اقتصادی به منابع مالی بیشتری دسترسی پیدا کرده و این امکان را می یابد که کارآمدتر و اثر بخش تر فعالیت کرده و آسان تر ، ارزان تر و فراوان تر تولید کنند.

2 )

به دلیل مشارکت گروه کثیری از مردم جامعه در سرمایه گذاری های واحدهای اقتصادی ، درآمدهای واحدهای مزبور بین افراد بیشتری تقسیم می شود و از جمع شدن ثروت نزد عده اندکی از مردم مجامعه جلوگیری می شود.

از سوی دیگر ، سطح عمومی ارزش سهام شرکت ها در بورس ، به خوبی می تواند وضع اقتصادی کشور را نشان دهد.

مثلا رکود عمومی در ارزش سهام شرکت ها ، نشان دهنده رکود فعالیت های اقتصادی کشور است.

وانگهی ، چنانکه از جدول زیر برمی آید ، درصد ارزش روز سهام به تولید ناخالص ملی یک جامعه و تعداد شرکت های پذیرفته شده در بورس می تواند معرف خوبی از شرایط اقتصادی آن جامعه باشد.

مفهوم بورس

انواع معاملات بورس ( مفهوم بورس ) :

معاملات بورس را می توان از دیدگاه های مختلف حقوقی و اقتصادی طبقه بندی کرد.

طبقه بندی زیر یکی از آن ها است :

معاملات نقدی :

در این معاملات ، خریدار قیمت کالا یا اوراق بهادار مورد معامله را بلافاصله پس از انجام معامله یا در مدت کوتاهی که ضوابط و مقررات بورس تعیین کرده است ، به فروشنده می پردازد و مورد معامله را تحویل می گیرد.

معاملات وعده دار :

در این معاملات ، بین زمان های عقد قرارداد و اجرای تعهد فاصله قابل ملاحظه ای وجود دارد.

این فاصله زمانی را مقررات بورس تعیین می کند و طرفین معامله در تعیین فاصله زمانی مزبور تضمینی ندارند مثلا ممکن است بورس چنین مقرر کند که : «تعهدات مربوط به تمامی معاملاتی که ظرف یک ماه انجام می گیرد باید در آخرین روز آن ماه اجرا شود».

معاملات وعده دار نیز بر دو نوع اند :

(1) قطعی :

در معاملات قطعی ، تعهدات طرفین بلافاصله بعد از عقد قرارداد قطعیت پیدا می کند و تنها اجرای آن به موعد معینی در آینده موکول می شود.

(2) معاملات مشروط :

در معاملات مشروط ، یکی ار طرفین معامله این حق را پیدا میکند که در موعد معینی یکی از چند راه مشخص را برای انجام تعهد خود برگزیند.

مثلا ممکن است او مجاز به یکی از دو عمل زیر باشد :

-در موعد مقرر معامله انجام شود.

– وجه مشخصی را به عنوان «جایزه» به طرف معامله خود بپردازد و معامله را فسخ کند.

تاریخچه مختصری از بورس در ایران :

به منظور آشنایی بیشتر خواننده محترم با مفهوم بورس ، به بیان تاریخچه آن در کشورمان می پردازیم.

اندیشه تأسیس بورس در ایران از سال 1315 شمسی آغاز شد.

در این سال کارشناسان خارجی ، به منظور تهیه و تنظیم مقررات مربوط به فعالیت های بورس اوراق بهادار ، به ایران آمدند.

لیکن به دلیل آغاز جنگ جهانی دوم فعالیت کارشناسان مزبور در مراحل مقدماتی متوقف شد.

در سال 1333 به اتاق بازرگانی و صنایع معادن مأموریت داده شد که به تشکیل بورس اوراق بهادار اقدام کند که این اقدام به نتیجه نرسید.

در سال 1345 قانون تأسیس بورس اوراق بهادار به تصویب رسید و بانک مرکزی موظف شد که نسبت به شروع کار بورس و تهیه و تنظیم آیین نامه های اجرایی قانون مزبور اقدام کند.

در سال 1346 ، بورس اوراق بهادار تهران ، با ورود سهام بانک صنعت و معدن و نفت پارس ، تشکیل شد و فعالیت اجرایی خود را آغاز کرد.

تا سال 1357 فقط 102 شرکت به عضویت بورس درآمدند.

در سال 1357 دوران رکود بورس اوراق بهادار تهران آغاز شد و قیمت سهام به شدت سقوط کرد.

علت این امر ملی شدن بسیاری از شرکت ها بود.

از سال 1368 مجددا بورس تهران فعال شد.

علت این امر آن بود که واگذاری سهام کارخانه ها به عموم مردم به منظور اصلاح ساختار اقتصادی کشور مورد تأیید مسئولان قرار گرفت.

به طوری که حجم معاملات انجام شده در سال 1368 حدود 11 میلیارد ریال ودر سال 1369 حدود 65 میلیارد ریال بود.

در سال 1369 قیمت سهام ، به دلیل وجود تقاضای زیاد ، به سرعت افزایش یافت اما از سال 1370 به دلیل عرضه سهام (به ویژه سهام شرکت های دولتی) روند رشد قیمت سهام کاهش یافت و به تدریج دچار رکود شد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا